حنظله د لوړو زده کړو خصوصي موسسې د لوړو زده کړو وزارت په منظورۍ او د دې وزارت د رسمي جواز پر بنسټ، د ۱۳۹۳ کال په مني کې د بادغیس ولایت په مرکز کې د دوو پوهنځیو (حقوقو او سیاسي علومو او ښوونې او روزنې) په درلودو سره فعالیت پيل کړ. د فعالیت يې شپږ کاله کېږي او تر اوسه پورې همدا دوه پوهنځي لري. د لوړو زده کړو د دې موسسې رییس عبدالهادي خلیق وایي، چې حقوقو او سیاسي علومو پوهنځی یې دوه ډېپارټمنټونه (قضا او څارنوالي او اداره او ډیپلوماسي) او ښوونې او روزنې پوهنځی یې بیا د (دینو علومو، پښتو ادبیاتو، دري ادبیاتو، بیولوژي، ریاضي او فزیک) ډېپارټمنټونه لري.
په حنظله د لوړو زده کړو موسسه کې اوسمهال د زرو په شاوخوا کې محصلین پر لوړو زده کړو بوخت دي، چې دېرش سلنه یې ښځینه محصلین تشکیلوي. د خلیق په خبره، دا چې دوی په ښوونه او روزنه پوهنځي کې څوارلسم پاس محصلین هم نیسي، نو تر اوسه پورې یې له دې پوهنځي څخه شپږ دورې محصلین د لېسانس په کچه فارغ کړي او ټولنې ته یې د خدمت په موخه وړاندې کړي دي. دی وایي، له حقوقو او سیاسي علومو پوهنځي څخه یې بیا تر اوسه پورې درې دورې محصلین فارغ کړي. د نوموړي په خبره، په ټوله کې یې د فارغ شویو محصلینو شمېر د ۶۰۰ شاوخوا ته رسېږي. عبدالهادي خلیق وايي، ډېری محصلین یې خپله په بادغیس ولایت او د هېواد په نورو ولایتونو کې پر دندو بوخت دي.
د حنظله د لوړو زده کړو خصوصي موسسې د رییس په خبره، په کلني ډول یې د نویو محصلینو د جذب کچه متفاوته وي، چې تر ډېره له امنیتي او اقتصادي وضعیت سره تړلې وي؛ خو په خبره یې، دا چې خصوصي پوهنتونونه په کال کې دوه ځله د کانکور ازموینه اخلي، نو ویلای شي چې په اوسط ډول په کال کې دوی د پنځو سوو په شاوخوا کې نوي محصلین جذبوي.
عبدالهادي خلیق وایي، د لوړو زده کړو په دې موسسه کې د تدریس چارې د پر کارپوه، مسلکي او تجربه لرونکو استادانو لخوا مخ ته وړل کېږي، چې په ډله کې یې ښځینه استادانې هم شته. دی وایي، ډېری استادان یې د دې موسسې دایمي استادان دي، چې د دوکتورا، ماسټرۍ او ډېری یې بیا د لېسانس تر کچې پورې لوړې زده کړې لري. ښاغلی خلیق وایي چې د استادانو د مقررۍ پروسه یې ډېره ستونزمنه ده او له لوړو زده کړو وزارت څخه غواړي چې په دې برخه کې له دوی سره مرسته وکړي. نوموړی وایي، هڅه یې دا ده چې د لوړو زده کړو وزارت له مقرراتو سره سم او په ټولو معیارونو برابر استادان پر دندو وګوماري. دی وایي چې د کار کوونکو په ډله کې یې هم ښځینه کار کوونکې شته. د نوموړي په خبره، په بادغیس ولایت کې د دوی موسسه یوازینۍ هغه ده چې ډېرې ښځینه محصلینې لري.
د حنظله د لوړو زده کړو موسسې رییس وایي، له شک پرته چې هر خصوصي تحصیلي بنسټ د محصلینو لپاره د تخفیف ځانګړې کټهګورۍ لري. دی وایي، دوی هم په دې برخه کې یوه ځانګړې کمېټه لري، چې محصلین ارزیابي کوي او د محصل اقتصادي وضعیت ته په کتو ورته مناسب تخفیف ورکوي. ښاغلی خلیق وایي، همدا اوس هم ځینې محصلین له دوی سره په وړیا ډول زده کړې کوي، چې ډېری یې د شهیدانو او معلولینو د کورنیو غړي دي. دی وایي چې له لس سلنې نیولې تر پنځوس سلنې پورې تخفیفونه لري چې لږ تر لږه سل محصلین یې له دې تخفیف برخمن دي.
دا چې په خصوصي پوهنتونونو کې تر ډېره هغه کسان زده کړې کوي، چې تر څنګ یې رسمي او غیر رسمي دندې هم لري، نو حنظله د لوړو زده کړو موسسې هم د خپلو محصلینو لپاره د ورځې په دوو وختونو کې د زده کړو زمینه برابره کړې ده.
د دې موسسې اداره وایي چې د محصلینو او استادانو لپاره یې یوه مجهز او غني کتابتون برابر کړی، چې محصلین کولای شي وخت ناوخت له دې کتابتون څخه ګټه واخلي او کتابونه پکې مطالعه کړي. د دې تر څنګ، کمپیوټر لب او لابراتوار هم د دې موسسې له هغو امکاناتو څخه دي چې د محصلینو په واک کې یې ورکړي دي. شنه ساحه، پارکېنګ، لومړنۍ روغتیایي مرستې او نورې ټولې هغه اسانتیاوې یې محصلینو ته برابرې کړې دي چې یو تحصیلي بنسټ یې باید ولري.
د لوړو زده کړو د دې موسسې رییس وایي چې په کور د ننه له ډېرو پوهنتونونو او ځینو نورو بنسټونو لکه بانکونو او نورو سره اړیکې او هوکړې لري، چې له مخې یې د خپلو محصلینو د تجربو لوړولو لپاره ورڅخه ګټه اخلي. دی وایي، خپله په بادغیس ولایت او د هېواد د ځینو نورو ولایتونو له خصوصي او دولتي پوهنتونونو سره ښې اړیکې لري. ښاغلی عبدالهادي خلیق وایي، له هېواده بهر له پوهنتونونو سره د علمي اړیکو د هوکړو لپاره باید له لوړو زده کړو وزارت سره په همغږۍ پرېکړه وشي، چې د دې کار لپاره یې ځینې معیارونه وضع کړي دي. نو له همدې کبله تر اوسه پورې دوی له هېواده بهر له کوم پوهنتون سره اړیکې یا د علمي اړیکو هوکړه نه لري، خو هڅه یې دا ده چې په راتلونکې کې دغه ډول هوکړې ولري.
د ښاغلي عبدالهادي خلیق په خبره، تر اوسه پورې یې چې څومره محصلین فارغ کړي، د پوهنتون لخوا ورته د لوړو زده کړو وزارت په تاییدۍ تحصیلي اسنادونه ورکړل شوي دي، څو محصل له خپل دې قانوني حق څخه برخمن شي او د یادو اسنادو پر مټ په کور د ننه دندې تر سره کړي او یا هم نورې لوړې زده کړې پرې وکړي.
د حقوقو پوهنځي د محصلینو د وړتیا لوړولو او عملي کار لپاره د حقوقي کلینیک درلودل، کتابتون، کمپیوټر لب، لابراتوار او نور د حنظله د لوړو زده کړو موسسې هغه امکانات دي چې د محصلینو په واک کې یې ورکړي دي.
د لوړو زده کړو د دې موسسې اداره له لوړو زده کړو وزارت څخه غواړي چې خصوصي او دولتي پوهنتونونو ته په یوه سترګه وګوري او د خلکو هغه ادعاوې ناسمې ثابتې کړي، چې ګواکې لوړو زده کړو وزارت د خصوصي او دولتي پوهنتونونو تر منځ توپیر کوي. د موسسې رییس عبدالهادي خلیق وایي چې لوړو زده کړو وزارت د خصوصي پوهنتونونو د استادانو په مقررۍ کې کله نا کله ستونزې جوړوي او تر څنګ یې د خصوصي پوهتنونونو استادان له هغو حقونو بې برخې دي، چې د دولتي پوهنتونونو استادانو ته ورکول کېږي؛ ځکه که یو استاد په خصوصي پوهنتون کې هر څومره ډېر کلونه تدریس وکړي، علمي رتبې نشي اخیستی. دی وایي چې لوړو زده کړو وزارت باید خصوصي پوهنتونونه حمایه کړي، څو پرمختګ وکړي او پر خپلو پښو ودرېږي. د ده په خبره، لوړو زده کړو او مالیې وزارت خصوصي پوهنتونونو ته د یوه تجارتي مرکز په سترګه ګوري، چې ډېره کله د دوی د پرمختګ مخه نیول کېږي؛ ځکه له دوی څخه په ډېره لوړه کچه مالیه اخیستل کېږي.
حمیدالله حمیدي