د ۲۰۲۰ ز کال د نومبر په ټاکنو کې د ډونالډ ټرمپ ماتې، چې د برحاله ولسمشر په توګه یې ډېر انتظار نه کېده او د امریکا د ۴۵ ولسمشرانو په تاریخ کې یوازې د لسم ځل لپاره پېښه شوه، د یوې دورې د ولسمشر په توګه د نړۍ د ډېرو هېوادونو لپاره د دوو اړخیزو اړیکو په برخه کې د بېړنیو هڅو اړتیا ډېروي. افغان دولت هم په تېرو څلورو کلونو کې له جمهوري غوښتونکو څېرو، په ځانګړي ډول ولسمشر ټرمپ له ادارې سره پر اړیکو ډېره سیاسي او ذهني پانګونه کوله او اوس اړ دی چې د ډیموکراټانو، په ځانګړي ډول نوي ټاکلي ولسمشر جوبایډن له نږدې کړۍ سره اړیکې بیا تازه او جوړې کړي. امریکا د متحده ایالتونو او افغانستات ترمنځ ستراتېژیکه ملګرتیا، په افغانستان کې روان وضعیت، سیمهییز خوځښتونه او د افغان سولې روان بهیر، د افغان دولت اړتیا نوره هم زیاتوي.
په دې توګه دلته د ځینو لارو چارو لنډه یادونه کوو چې له موږ سره د بایډن-هریس له ادرې او ډیموکراټانو سره د ډیپلوماسۍ او لابي د موثریت په برخه کې مرسته کوي:
لومړی؛ د ټاکنو د پایلو د اعلان او د ولسمشر په توګه د بایډن د لوړې د مراسمو ترمنځ د لسو اونیو زماني واټن د افغان دولت لپاره یو مناسب فرصت دی چې د ډیموکراټانو، په ځانګړي ډول د بایډن د ټاکنیز کمپاین له غړو او پر نوموړي له اغېز لرونکې کړۍ سره اړیکې ونیسي. دا هغه پړاو دی چې بریالی ټیم پکې د ټاکنیز ذهنیت څخه د عملي پروګرامونو طراحي او تابیا ته اوړي او لا یې د رسمي دندو بوختیاوې نه وي پیل شوې. له یوې خوا د تصمیم نیونې له اړخه د دې وخت اهمیت زیات دی، له بله اړخه په دغه وخت کې د هغوی مهالوېش ډېر بوخت نه وي.
دویم؛ د ډیموکراټانو له متنفذو څېرو سره د ولسمشر محمد اشرف غني د اړیکو پر بنسټ، د نوموړي، ولسمشر ته نږدې افغان چارواکو او مطرح څېرو لخوا د خبرو اترو زمینې زیاتول او د افغان دولت لیدلوری توضېح کول، د دواړو لوریو په ګټه تمامېږي. دا چې د پاکستان لومړي وزیر عمران خان بایډن ته د مبارکۍ په پیغام کې د افغان سولې موضوع او د پاکستان ونډه وړاندیز کړې، ښکاره خبره ده چې د نوموړي هېواد ډیپلوماټان به په اړوندو برخو کې د پاکستاني روایتونو په موخه همدا اوس فعالیت کوي. په داسط وخت کې د افغاني روایتونو د خپرولو اړتیا تر بل هر وخت ډېره ده.
درېیم؛ په شرایطو برابرو نږدې نیم میلیون افغان- امریکايي وګړو تر ډېره بایډن ته رایه ورکړه او د امریکامېشتو افغانانو ډېرو مشرانو د نوموړي لپاره کمپایني هلې ځلې وکړې چې د یاد ټاکنیز ټیم له مسوولینو سره یې اړیکې هم رامنځته کړې دي. افغان دولت د خپلو استازولیو له لارې له یادو شخصیتونو سره د خبرو اترو له لارې کولای شي چې د خپل لیدلوري د ملاتړ په موخه، د دوی له حضور څخه ګټه واخلي او د درېیمې لارې ډیپلوماسۍ په وسیله خپلو روایتونو ته د پلي کېدو زمینه برابره کړي.
څلورم؛ په امریکا کې د نوې ادارې د ښې پېژندګلوۍ، د ډیموکراټانو او بایډن له ټیم سره د ګټورو اړیکو او د واک د دغه لېږد په بهیر کې د ځیرکو هلو ځلو په موخه، اړتیا ده چې د ولسمشر د باور وړ، مخکښ او د ډیموکراټانو سره بلد شخصیت په واشنګټن کې د افغان سفیر/سفیرې په توګه وټاکل شي او د سفارت او کونسلګریو د ډیپلوماټانو، چې ډېر یې غیر مسلکي دي او په انګلیسي هم نه پوهېږي، ارزونه او د مستعدو اشخاصو ګومارل، په دغه پړاو کې د افغاني ډیپلوماسۍ د بري لپاره خورا مهم دي. پر اوسنۍ افغانه سفیره د فساد او له امریکامېشتو افغانانو سره د نامناسب چلند تورونو د سفارت حیثیت ته جدي زیان اړولی چې د مثبتو بدلونونو په صورت کې دا ستونزه هم هوارېدلی شي.
پنځم؛ په نړیوال نظم کې د امریکا د رهبرۍ لپاره د ډیموکراټانو، په ځانګړي ډول ښاغلي بایډن لېوالتیا، نړیوالو سازمانونو ته د نوموړي د همکارۍ لیدلوری او د ګڼ اړخیزو اړیکو د پیاوړتیا په موخه د نوموړي د ملاتړو اراده څرګندوي چې افغانستان د خپلو موخو لپاره د نورو نړیوالو دوستانو، خواخوږو هېوادونو او نړیوالو سازمانونو څخه هم ګټه اخیستلای شي. په دې توګه پکار ده چې د ګڼ اړخیزي ډیپلوماسۍ په وسیله د ټولو سیاسي استازولیو له لارې د افغان روایت د خپرولو هلې ځلې پراخې شي.
شپږم؛ له نن څخه د جنوري تر ۲۰مې او دغه راز د بایډن د واک په لومړیو وختونو کې د نوموړي د بهرني سیاست، په ځانګړي ډول افغانستان اړوندو پالیسیو لپاره، د نوموړي د ټیم لپاره د چمتووالي وخت دی. په دغه وخت کې موږ ته پکار ده چې د فکري خونو، څېړنیزو مرکزونو، مطرحو شنونکو او دغه راز مهمو رسنیو له لارې د افغان لیدلوري په ملاتړ منځپانګه تولید او خپره کړو، تر څو امریکايي ذهنیت، ارادې او پرېکړي په خپله ګټه وڅرخوو.
لیکنه: هارون حکیمي
