ایران باید د افغان کډوالو ځورول ژر تر ژره ودروي

ایران د اوږدې مودې راهیسې د افغان کډوالو کوربه پاتې شوی، خو دې میلمه پالنې ته د وخت په تېریدو سره مختلفې ستونزې ورپېښې شوې دي. په وروستیو کلونو کې، په ایران کې د افغان کډوالو ځورول، نیول او له بشري حقونو څخه سرغړونې راپورته شوې دي. دا وضعیت په ځانګړې توګه د وروستیو پېښو په ترڅ کې زیات ټکان ورکوونکی دی.
په افغانستان کې وروستیو سیاسي بدلونونو د خلکو د مهاجرت لړۍ نوره هم شدیده کړې ده. د امنیتي، اقتصادي او ټولنیزو ستونزو له کبله، ګڼ شمېر افغانان اړ شوي چې خپل کورونه پرېږدي او د نسبي ښه ژوند تیرولو په موخه نورو هیوادونو ته کډوال کیږي . په دې مهاجرتونو کې ایران او پاکستان د افغان کډوالو لپاره مهم هدفونه دي. له بده مرغه، په دې هیوادونو کې د کډوالو حالت ډیر ښه نه دی او د دوی د حقونو څخه سرغړونې په جدي توګه د اندېښنې وړ دي.
ایران، چې له اوږدې مودې راهیسې د افغان کډوالو کوربه دی، په دې وروستیو کې په دې برخه کې افغان کډوال له ګڼو ننګونو سره مخ شوي دي‌. د افغان کډوالو د حقونو څخه سرغړونې او د انساني حقونو نه مراعات کول هغه څه دي چې د نړیوالې ټولنې او بشري حقونو سازمانونو له خوا یې په کلکه غندنه شوې ده. افغان کډوال په ایران کې د ډول ډول ستونزو سره مخ دي، چې په کې فزیکي او رواني ځورونې، له محکمې پرته توقیف، د کار کولو حق څخه بې برخې کول او نور شامل دي.
د ایران حکومت او خلکو ته پکار ده چې د افغان کډوالو حقونو ته په جدي توګه پام وکړي او د دوی انساني کرامت او حقونو ته درناوی وکړي. دا د نړیوالو قوانینو او بشري حقونو د مراعات کولو یوه مهمه برخه ده چې ایران او پاکستان دواړه یې باید جدي ونیسي. د کډوالو حقونه یو نړیوال اصل دی چې ټول یې باید مراعت وکړي او په دې برخه کې هر ډول سرغړونه باید وغندل شي.
د ایران او پاکستان حکومتونه باید د افغان کډوالو سره د بشري حقونو په رڼا کې چلند وکړي او د دوی حقونه په جدي توګه مراعت کړي. همدارنګه، نړیواله ټولنه او د بشري حقونو سازمانونه باید د دې هیوادونو پر حکومتونو فشار راوړي تر څو د افغان کډوالو وضعیت ته جدي پام وکړي او د دوی حقونه خوندي کړي.
په پای کې، باید یادونه وکړو چې د افغان کډوالو حالت یوه جدي بشري ستونزه ده چې نړیواله همکاري او یووالی غواړي. د افغانستان ګاونډي هیوادونه باید د انساني حقونو مراعاتولو ته ژمن پاتې شي او د افغان کډوالو حقونو ته درناوی وکړي. دا یو ګډ مسؤلیت دی چې ټول یې باید په جدي توګه په پام کې ونیسي.