د سوریې د حکومت مخالف وسله وال د ډسمبر په ۸مې نېټې پلازمېنې دمشق ته ننوتل او مشر یې د دغه هېواد د ملي ټلویزیون له لارې د دمشق د ازادۍ او د بشارالاسد د رژیم د نسکورولو اعلان وکړ.
د روسیې بهرنیو چارو وزارت په همدې ورځ یوې اعلاميې کې ويلي، چې بشار الاساد د سوریې د ولسمشرۍ له دندې څخه استعفاده کړې ده.
د سوریې حکومتي ځواکونو د تېر نومبر له ۲۷مې نېټې راهيسې د مخالفینو پر وړاندې سختې شخړې وکړې، خو ناڅاپي د دغه هېواد وضعیت بدلون وموند او وسله والو پر ټولې سوریې ولکه ټينګه کړه.
د سوریې د وضعیت دغه بدلون د تېر نومبر په ۲۷مې نېټې پیل شو او د حکومت ضد وسله والو او تندلارو په همدې نېټې د دغه هېواد په شمال لوېديځ کې پراخ بریدونه پیل کړل او یوازې په څو ورځو کې یې د پلازمېنې دمشق په ګډون ټول هېواد تر کنټرول لاندې راووست.
د سوریې حکومتي ځواکونه د مخالفینو د بریدونو پر وړاندې مقاومت ونشو کړای او په چټکۍ يې خپل سنګرونه پرېښودل.
شنونکي وايي، د سوریې ځواکونو کافي توان نه درلود او بهرنۍ مرستې هم ورسره کمې شوې وې.
د سوریې کورنۍ جګړه په ۲۰۱۱م کال کې پیل شوه او له همغه وخت راهیسې د دغه هېواد اقتصاد سخت زیانمن شوی دی.
د امریکې په شمول لوېديځو هېوادونو د سوریې پر حکومت بندیزونه لګولي وو او د واشنګټن په ملاتړ کرد وسله والې ډلې د سوریې د نفتو تولیدي سیمې تر کنټرول لاندې راوستلې وې، چې له امله یې د حکومت مالي عواید ډېر کم شوي وو.
سوریه له ۲۰۲۰ کال وروسته د کرونا وبا او سختې زلزلې له امله وځپل شوه او ورپسې د اوکراین او روسیې کړکېچ پرې بد اغېز وکړ او په دغه هېواد کې انفلانسيون يا د پیسو پړسوب راپورته شو.
که څه هم د بشارالاسد حکومت د يادو پېښو پر وړاندې ځيني تدبیرونه نیولي وو، خو د حکومت په کنټرول سیمو کې اقتصادي حالت ورځ تر بلې خرابېدل او له حکومته د خلکو د رضایت کچه په کمېدو وه.
بله خوا، د سوریې د حکومت لوی ملګري هېوادونه په دې وروستیو کې له ډېرو ننګونو سره لاس او ګرېوان شوي دي.
د شانګهای د نړيوالو زده کړو پوهنتون (Shanghai International Studies University) د منځني ختيځ د چارو څېړنیزې ادارې پروفیسور دینګ لونګ پر دې اند دی، چې د سوریې حکومت د خپلو ځواکونو د پیاوړي کولو توان له لاسه ورکړی و او په خبره یې، د سوریې حکومت يوازې تر کنټرول لاندې سیمې ساتلې او حتی دغه سیمې يې د روسیې د هوايي ځواک او د لبنان د حزب الله د ځمکني ځواک او د ایران لوژستیکي او لارښوونکې توان په ملاتړ ساتلې وې.
د چین د نړیوالو موضوعاتو د څېړنیز مرکز څېړونکي لي ځه شین پر دې اند دی، د لبنان حزب الله ډله د اسرائیل لخوا سخته ځپل شوې، ایران له زیاتو ستونزو سره مخ دی او روسیه بیا د اوکراین کړکېچ کې ګېره پاتې ده.
د شانګهای د فو دان پوهنتون مرستیاله پروفیسوره جانګ چو چو په دې اند ده، چې د سوریې د حکومت درې لوی ملګري ډېر کمزوري شوي او د بشار له حکومت سره یې د کافي مرستو توان نه درلود.
سوریه په سیمې کې مهم ستراتيژيک مواقعیت لري او په کوردننه بیا د قومونو او مذهبونو حالات يې پیچلي او سخت دي.
شنونکي د سوریې کورنيو ستونزو ته په کتو وايي، چې د دغه هېواد اوسنی بدلون ښايي د سوریې کورنی جنجال نور هم سخت کړي او د منځني ختیځ د وضعیت د لا ترینګلتیا سبب به وګرځي.
پروفیسور دینګ لونګ وايي، د سوریې د حکومت ضد ډله هيئة تحرير الشام، د امریکې تر ملاتړ لاندې کردان او د ترکیې تر ملاتړ لاندې بله وسله واله ډله په دغه هېواد کې درې لوی ځواکونه دي، چې په راتلونکي کې به یو له بل سره څنګه چلند وکړي؟ وخت به یې ځواب ووايي.
که د سوریې وضعیت نور ترینګلی شي، نو پرته له شکه پر ګاونډیو هېوادونو به سختې منفي اغېزې وکړي.
د نینګ شیا پوهنتون د چین او عربي هېوادونو د څېړنیزې ادارې اجرائيوي مشر نیو شین چون پر دې اند دی، چې د سوریې ګڼ شمېر خلک لبنان، اردن او ترکیې ته کډه شوي او پر اوږو یې د اقتصاد او ټولنې درنې دندې پرتې دي او په ورته وخت کې ښايي د داعش په شمول نورې تندلارې ډلې بیا سرونه راپورته کړي او سیمې ته به سرخوږی جوړ کړي.
