امريکا په ۲۰۰۱م کال کې د ترهګرۍ ضد مبارزې په پلمه په افغانستان کې جګړه پيل کړه او د تېر 2021م کال په اګست کې يې بلاخره دغه شل کلنه جګړه پای ته ورسوله او له دې هېواد څخه یې خپل ځواکونه وايستل. خو يو ويجاړ افغانستان يې تر شا پرېښود.
له افغانستان څخه د امریکايي پوځ د ايستنې د لومړۍ کليزې په درشل کې د چين د ميډيا ګروپ يوه سروې ښيي چې شاوخوا اتيا سلنه مرکه کېدونکي په دې اند دي چې امريکا د ترهګرۍ پر ضد د مبارزې په نوم د افغانستان په جګړې کې خپله موخه نه ده ترلاسه کړې، بلکې له دې کبله پکې ترهګريزې ډلې لا فعالې شوې دي. خو افغانان دغې جګړې ته په کومه سترګه ګوري؟ د چين د سي اېم جي خبريالې په دې اړه د افغانستان د کندوز د اطلاعاتو او فرهنګ له مسؤل حافظ ابوبکر سره مرکه وکړه. هغه وويل چې امریکا په تېرې شل کلنې مبارزه کې د ترهګرۍ د له منځه وړلو لپاره افغانستان ته نه وه راغلې بلکی افغانستان کې يې له اسلامي کلتور سره مبارزه کوله، خو افغانستان يو له اسلامي کلتور څخه برخمنه ټولنه ده او خلک يې د اسلام دفاع کوي. خو امريکا هغوی ترهګري بللې او په دې هېواد کې په بريدونو او بمباريو کې زرګونو بې ګناه ملکيان یې وژلي دي. نو د دوی موخه د ترهګرۍ له منځه وړل نه و بلکې د افغانستان ويجاړول و. اوس دوی ناکامه شول او افغانانو خپلواکي تر لاسه کړه.
ټولو ته جوته ده چې که څه هم جګړه ختمه شوې، خو امریکا د دې جګړې له کبله افغانستان ته ډېر زيانونه اړولي دي. پخوا امريکا تل ويلي و چې د يو باثباته، غښتلي او سمسور افغانستان د ابادولو لپاره يې هڅې وکړې. خو ۷۹ سلنه افغان مرکه کېدونکي په دې نظر دي چې امريکا خپلې ژمنې نه دي پوره کړې او ورباندې د امريکا شل کلن یرغل ته په کتو سره څه باندې پنځوس سلنه مرکه کېدونکو داسې ويلي چې اوس افغانستان د امنيت، اقتصاد او د خلکو د ښه والي په ډېرو برخو کې له ستونزو سره مخ دی او د پخوا په پرتله لا خراب شوی دی. ښاغلی يوسف چې اوس د افغانستان په يوه پوهنتون کې د استاد دی، زموږ له خبريالې سره د مرکې په ترڅ کې په تېر يو کال کې د افغانانو د دغه ژوند په هکله داسې وويل چې له افغانستان څخه د امريکايي ځواکونو د وتلو راپدېخوا نه يوازې زما په ژوند کې بلکې د ټولو افغانانو په ژوند کې هوساینه راغلې او ژوند مو د امن په فضا کې تېروو. خو پر افغانستان د امريکا د پولي بنديزونو له کبله موږ ډېرې ستونزې لرو. د بېلګې په توګه اوس د ډېرو خوړو بيې تر زياتې اندازې پورې لوړې شوې دي او د دې ترڅنګ د عادي ژوند کولو لګښت ډېر شوی دی. خو د بې کارۍ کچې هم لوړې شوې او په دې هېواد کې د کار پيدا کول ډېر ستونزمن ګڼو. د عادي ژوند کولو لپاره اقتصادي وس نشته. زما اوسنۍ تنخوا د پخوا په پرتله لس سلنه ټیټه شوې ده. که څه هم زموږ د هېواد پر وړاندې ستونزې دومره زياتې دي، خو د هېواد بيارغاونې ته په تمه يم. دا د افغانستان لپاره یو اسانه کار نه دی چې اوس يې خپلواکي تر لاسه کړې ده. نو افغانان هيله لري چې خپل هېواد بيا اباد کړي او پرمختګ ومومي.
البته په دې بهير کې د چین په شمول د ځواکمنو هېوادونو مرستو ته اړتیا لرو.
له يو کال راهیسې د افغانانو د ستونزو پر وړاندې نړيوالې ټولنې افغانستان ته لاس ورکړی او ورسره يې ډېرې مرستې کړې دي. تر اوسه پورې د چین حکومت له افغانستان سره ۲۵۰ میليونه يوانه بېړنۍ مرستې کړې چې پکې د جامو، غلودانو او د کرونا وبا ضد واکسين په شمول توکي شامل دي. په عين وخت کې د چين ځينو ځايي حکومتونو او ملکي سازمانونو هم هغوی ته ۵۰ میليونه يوانه مرستندويه توکي برابر کړي دي. د چينايانو مرستې له پامير لوړې څخه په تېرېدو سره افغانستان ته راوړل شوې دي. د بشري مرستو سربېره د چين حکومت په څو لارو چارو د افغانستان د اوسنيو ستونزو د لرې کولو لپاره هڅې کړې او کوي يې. د افغانستان د کندوز د اطلاعاتو او فرهنګ مسؤل حافظ ابوبکر په دې اړه وويل چې افغانستان له ډېرو ستونزو سره مخ دی، خو په بېلابېلو برخو کې ابادۍ روانې دي، نو له چين څخه غوښتنه کوو چې افغانستان ته لاس ورکړي څو زموږ هېواد د بيارغونې په لور قدم واخلي. اوسنی اقتصادي وضعيت دومره ښه نه دی. نو که چين د افغانستان ځينې لويې پروژې پلې کړي، نو له دې امله به د افغانستان اقتصادي وضعيت خامخا ښه او قوي شي. که افغانستان خپله پانګه راټوله او پانګونه راجلب کړي، لويې پروژې پيل کړي، نو افغانستان به ډېر ژر په پښو ودرېږي. نو زما په اند چين د افغانستان د بيارغاونې په برخه کې مثبت رول لوبولی شي.