سره له دې چې له میاشتو راهیسې په افغانستان کې د سولې هڅې روانې دي، خو دغه هڅې د دې سبب نه شوې چې دلته روانه جګړه پای ته ورسېږي او ملکي مرګ ژوبله راکمه کړي. تازه ملګرو ملتونو د روان میلادي کال د لومړیو شپږو میاشتو د تلفاتو راپور خپور کړی دی. په راپور کې راځي چې سلګونو ملکي افغانانو ته په دې شپږو میاشتو کې مرګ ژوبله اوښتې ده. د ډېرو تلفاتو مسوول طالبان بلل شوي دي، حکومت هم د تلفاتو مسوول دی، خو طالبان او حکومت د ملکیانو د وژلو پړه پر یو او بل اچوي.
په افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندویه دفتر یا یوناما په وروستیو شپږو میاشتو کې په نښتو او جګړو کې د ملکي وګړو د تلفاتو راپور خپور کړی دی. په دغه راپور کې راځي چې د روان ۲۰۲۰ز کال په لومړیو شپږو میاشتو کې د هېواد په بېلو ولایتونو کې ۳۴۵۸ ملکي وګړو ته مرګ ژوبله اوښتې ده. له دې ډلې ۱۲۸۲ ملکیان وژل شوي او ۲۱۷۶ نور ټپیان دي. ملګري ملتونه وایي چې تر ټولو ډېره مرګ ژوبله د وسله والو طالبانو په بریدونو او نښتو کې افغان ملکیانو ته اوښتې ده. د سرچینې په خبره، سره له دې چې د تېر کال په پرتله ملکي تلفات ۱۳ سلنه کم شوي، خو بیا هم افغانستان د ملکي وګړو لپاره د نړۍ په کچه تر ټولو خونړی هېواد دی.
ملګرو ملتونه په دې راپور کې یوې بلې مسئلې ته هم اشاره کړې ده. سرچینه وایي، د طالبانو او افغان ځواکونو له لوري ملکیانو ته د مرګ ژوبلې اړولو په کچه کې هېڅ راز کموالی نه دی راغلی، دا ۱۳ سلنه کموالی هم ځکه راغلی چې بهرنیو ځواکونو او داعش ډلې بریدونه نه دي کړي. د سرچینې په خبره: ((د خپاره شوي راپور له مخې د ملکي وګړو د تلفاتو د ټیټې شمیرې اصلي لامل د نړیوالو پوځي ځواکونو او د داعش د خراسان څانګې د عملیاتو کموالی دی)).
د یوناما په راپور کې راځي چې د تل په څېر وسله وال طالبان د تر ټولو ډېرې مرګ ژوبلې مسوولین دي. د سرچینې په خبره، طالبانو له بېلو لارو، په مستقیمه او غیر مستقیمه توګه د ملکي وګړو په مرګ ژوبله کې لاس لرلی او تر پنځوس سلنې د ډېرې مرګ ژوبلې مسوولیت ددوی پر غاړه دی. په راپور کې راځي: ((په ټولیز ډول ۵۸ سلنه ملکي مرګ ژوبله د دولت ضد عناصرو له خوا رامنځ ته شوې چې طالبان یې د ۱۴۷۳ (۵۸۰ وژل شوي او ۸۹۳ ټپیان) مسوول دي)).
د یوناما د راپور پر بنسټ د افغان هوايي ځواک په بریدونو کې د ملکي وګړو مرګ ژوبله هم دوه برابره شوې ده او تر طالبانو وروسته د ملکي وګړو د مرګ ژوبلې تر ټولو ستر مسوول افغان حکومت دی. د سرچینې د راپور له مخې: ((افغان ملي امنیتي ځواکونه د ملکي وګړو د ټولو تلفاتو د ۲۳ سلنې مرګ ژوبلې ۷۸۹ (۲۸۱ وژل شوي او ۵۰۸ ټپیان) مسوول ګڼل شوي)).
بلخوا بیا افغان حکومت او طالبان د ملکي تلفاتو مسوولیت پر یو بل اچوي. د افغانستان د ملي امنیت شورا د ملګرو ملتونو پر راپور غبرګون وښود او په خبره یې د طالبانو په مستقیمو او غیر مستقیمو بریدونو کې ملکي افغانان مړه کېږي، نو ښه به وي چې دغه ډله د جګړې پر ځای سولې ته غاړه کېږدي او دایمي اوربند وکړي. ملي امنیت شورا وایي، په دې توګه به د ملکي وګړو ژوند په دایمي توګه خوندي شي.
بلخوا طالبان بیا د ملکي تلفاتو پړه پر افغان حکومت اچوي. د دوی په خبره، د حکومتي ځواکونو په هوایي بریدونو، عملیاتو او چاپو کې ملکي وګړو ته مرګ ژوبله اوړي او باید مخنیوی يې وشي. دوی همدا راز حکومت د سولې په خبرو کې په خنډ جوړولو تورنوي او په وینا یې د حکومت د کړنو له امله جګړه اوږده شوې ده او د سولې پروسه ځنډېدلې ده.
ملګري ملتونه بیا له دواړو ښکېلو لورو غواړي چې ژر تر ژره دې د ملکیانو پر وړاندې دا روانه خونړۍ جګړه ودروي او د سولې لاره دې خپله کړي.
