د امريکا پوهنتون (AU) د نړيوالو اړيکو د پوهنځي پروفيسور جاو چوان شنګ په دې وروستيو کې خبري رسنيو ته ويلي، چې امريکا او چين بايد د دواړو هېوادونو تر منځ د ډيپلوماتيکو اړيکو د تاسيس ۴۵مې کليزې ته د يو فرصت په توګه وګوري او په سانفرانسيسکو کې د دواړو هېوادونو د رهبرانو لخوا تر لاسه شوې ګډې نظريې دې تطبيق کړي. امريکا بايد د چين د اساسي ګټو درناوی وکړي او د تايوان مسئلې په اړه په خپلو خبرو او کړنو کې محتاط واوسي.
ښاغلي جاو چوان شنګ وويل، چې د امريکا او چين تر منځ د رسمي اړيکو د جوړېدو ۴۵مه کليزه د دوه اړخيزو اړيکو د ښه والي لپاره يو ښه فرصت دی او دواړه خواوې د دغو اړيکو د ټينګېدو له بهير څخه څارنه او د دوی د پام وړ ګډې ستراتيژيکې ګټې پېژندلی شي. د امريکا او چين تر منځ په اړيکو کې د ګڼ شمېر مسئلو حل اوږدمهاله بهير ته اړتيا لري او د دواړو هېوادونو حکومتونه او ملکي ارګانونه دې په دې چارو کې ګډې هلې ځلې وکړي. د دواړو خواوو د پوهانو په استازيتوب ملکي ارګانونه کولی شي خپلمنځي تګ راتګ زيات کړي او په بېلا بېلو ساحو کې د دواړو هېوادونو تر منځ د تګ راتګ او همکارۍ لپاره مهم رول لوبولی شي.
ښاغلي جاو چوان شنګ هيله لري، چې چين او امريکا به د اقليمي بدلون، اقتصاد او تجارت، د نشه يي توکو د قاچاق د مخنيوي په شمول د ځينو موضوعاتو په هکله بحث وکړي او په هره مشخصه ساحه کې دې د دواړو هېوادونو د رهبرانو ګډې نظريې عملي کړي. په همدې وخت کې دواړه خواوې د روسیې او اوکراين، د فلسطين او اسرائيل د شخړو او د کوريايي ټاپووزمې د ذروي مسئلې په شمول د نړيوالو تودو مسایلو په هکله پراخ بحثونه کولی شي. هغه پر دې ټينګار کړی، چې دغه بحثونه بايد پر دې بنسټ تر سره شي، چې امريکا د چين د اساسي ګټو درناوی کوي.
نوموړي په اشارې سره ويلي، چې امريکا او چين بايد په نوي کال کې د بحرانونو د مخنيوي او مديريت کارونه پياوړي کړي. په دې جمله کې د تايوان مسئلې په شمول د ځينو حساسو ټکو کنټرولول او د دواړو خواوو تر منځ د نظامي شخړې مخنيوی د پاملرنې وړ دي. امريکا بايد له چين سره د اړيکو د ثابت ساتلو په موخه د تايوان چارو په هکله دقت وساتي او په خبرو او کړنو کې محتاط واوسي او په ښکاره توګه د تايوان د خپلواکۍ مخه ونيسي.
د چين د دولت رئيس شي جين پينګ په سانفرانسيسکو کې د امريکا له ولسمشر جو بايډن سره د کتنې په وخت کې د تايوان چارو په هکله د چين اصول او موقف ورته بيان کړي او دې ته يې ګوته نیولې، چې د تايوان مسئله تل د چين او امريکا تر منځ په اړيکو کې تر ټولو مهمه او حساسه برخه ده. چين په بالي ټاپو کې د دواړو هېوادونو د رهبرانو تر منځ په کتنه کې اړوندې فعالې څرګندونې ته په درنه سترګه ګوري. امريکا بايد د تايوان له خپلواکۍ څخه د ملاتړ نه کولو نظريې په کړنو کې تطبيق ته ترجع ورکړي، د تايوان وسله وال کول دې بند کړي، د چين د سوله یيز يووالي پلویتوب وکړي. دا لازم او اړين دي، چې چين به په اخر کې د هېواد يووالی رامنځته کړي. هغه زياته کړه، چې دغه څرګندونې کليدي اهميت لري، چې د هېواد د يووالي رامنځته کېدو لپاره د چين اوسنی ټينګ هوډ څرګندوی دی. امريکا بايد له چیني چارواکو سره خپل ژمنه شوی دریځ د تايوان چارواکو ته څرګند کړي او د تايوان د خپلواکۍ په ناسم لوري خپلې نظريې کنټرول کړي.
که تايوان د بېلتونپالنې په لټه کې وي، د تايوان تنګي جګړې به رامنځته شي. امريکا بايد د جګړې او سولې تر منځ په انتخاب کې په دې وپوهېږي، چې که په تايوان تنګي کې شخړه پېښه شي او امريکا په کې لاسوهنه وکړي، ستر ناورينونه به رامنځته شي او هېڅ لوری دا نه غواړي.
ښاغلي جاو چوان شنګ وويل، چې امريکا بايد له چين سره په همدې لوري روان وي او د دوو اتومي وسلو لرونکو لويو هېوادونو تر منځ د نظامي جنجال مخه ونيسي.
ښاغلي جاو چوان شنګ دې ته اشاره کړې، چې د امريکا حکومت بايد په خپلو مشخصو فعاليتونو کې تايوان ته د وسلو پلورلو او نظامي پرسونلو د لېږلو په چارو کې محتاط واوسي، د چين او امريکا په دريو ګډو اعلاميو کې خپلې ژمنې پوره کړي، څو د تايون تنګي حالات نور هم ترینګلي نه شي.
د تايوان سيمې د مشر ټاکنې به د جنورۍ په ۱۳مه نېټه تر سره شي. ښاغلي جاو چوان شنګ دې ته پام اړولی، چې د امريکا په دننه کې د دغو ټاکنو په اړه د نظريو څرګند توپيرونه شته. هغه په دې نظر دی، چې امريکا بايد د تايوان چارو ته ناسم دریځ څرګند نه کړي او تر ټولو مهم بايد د امريکا او چين تر منځ د اړيکو د عمومي حالاتو ثابتوالي ته په کتو د تايوان بېلتونپالنې مخه ونيسي.
د امريکا د «ډيپلوماسي» په مجله کې د ۲۰۲۴کال په لومړۍ ګڼه کې د چيني مسئلې په هکله د امريکې د څو کارپوهانو يوه ګډه ليکنه خپره شوې ده. په دغه ليکنه کې دې ته اشاره شوې، چې امريکا بايد چين ته د تايوان بېلتونپالنې پر وړاندې خپل اعتماد وړ دريځ روښانه کړي، مثلاً د تايوان سيمې اړوند سياستوال له چين څخه د تايوان د جلا کېدو لپاره هڅه کوي، امريکا بايد ورته پاملرنه وښيي او له ډيپلوماتيکې لارې د مسئلې حل ولټوي. په دغه ليکنه کې زياته شوې، دا چې د امريکا د فدرالي حکومت مهمو مشرانو يانې ولسمشر، د ولسمشر مرستيالانو، خارجه وزير او د دفاع وزير، دغه راز د امريکا د فدرالي حکومت تقنيني ارګانونو مهمو مشرانو يانې د امريکا د استازيو او سنا مجلسونو مشرانو ته دې اجازه نه ورکړی شي، چې له تايون څخه ليدنه وکړي. دا بايد د يوې رسمي تګلارې په توګه تر سره شي.
