الباوابا نیوز کې راغلي: د دې سره سره چې د زلمي خلیلزاد کور په واشنګټن کې دی. خو زلمی خلیلزاد به په افغانستان کې د تل لپاره د امریکا ګټو ته د ژمن په توګه یادېږي. (هغه خلک چې سیاسي موقف کې قرار لري ورته ویل کېدل چې زلمی خلیلزاد به افغانستان ته راځي. خو تر ننه پورې دا هسې یو خیال دی)
افغان الاصل امریکايی زلمي خلیلزاد د ۲۰۰۱ د سپټمبر له پېښې وروسته د جورج ډبلیو بوش سره په افغانستان د طالبانو رژیم په لمنځه وړلو کې هم همکاري کړې وه. خو پدې وروستیو کې يې له خپلې دندې استعفا ورکړه.
د دې په اړه کره معلومات نشته چې خلیلزاد ولې داسې په ناڅاپي ډول خپله دنده پرېښوده، خو داسې ویل کېږي، چې خلیلزاد خوشحاله نه ښکارېده، چې د امریکا نوي ولسمشر جوبايډن ټول امریکایي عسکر له افغانستانه د خپلې سري پرېکړې پربنسټ له افغانستان وویستل.
خو دا رښتیا هم لږ ګونګه موضوع ده، چې زلمی خلیلزاد د افغانستان موضوع د حل لپاره د پخواني ولسمشر ډونالډ ټرمپ په مرسته بېرته دندې ته راستون شوی وه، تر څو په افغانستان کې ورور وژنه او کورنۍ جګړې ختمې کړي. او پدې هېواد کې سولې راوستلو ته لاره هواره کړي. خلیلزاد هغه څوک وه، چې افغان حکومت او طالبان سره په یوه میز کېنول، او په دوحه کې د سولې هغه خبرې د ۲۰۲۰ کال راهيسې پیل وې په ښه شان سره پرمخ بوتلې. په دوحه کې د سولې له خبرو هدف دا وه، چې دواړه لوري سره په یو میز کیني او سره یوځای شي او یو ټول شموله حکومت رامنځته کړي.
راځئ چې د نړۍ بیلا بېل خبري آژانسونه د خلیلزاد په اړه څه وایي:
اناتولي چې یو ترکي خبري آژانس دی را اخیستې: د امریکا د بهرنیو چارو وزیر انټوني بلینکن د خلیلزاد له هڅو مننه کړې، او داسې ویلي (له خلیلزاد منندوی یو چې په لسیزو یې امریکا ته خدمت کړی). او دا یې هم ویلي چې د زلمي خلیلزاد پخوانی مرستیال ټام ویسټ د افغانستان لپاره د امریکا د ځانګړي استازي په توګه وټاکل شي.
ځانګړی استازی ټام ویسټ چې د امریکا امنیتي سلاکارانو په ډله کې هم دنده ترسره کړې، او په خپلو سیاسي هڅو سره به د مرکزي او جنوبي آسیا د موضوعاتو په هکله ( د بهرنیو چارو وزیر) سره سلا مشورې او همکاري کوي، او په دوحه کې به د افغانستان لپاره د امریکا د ځانګړي استازي په توګه د کابل له استازو سره یو ځای شي، او په افغانستان کې به د امریکا پر ګټو سره خبرې کوي.
خلیلزاد د دواړو ټرمپ او بایډن د ولسمشرۍ پرمهال د امریکا لپاره بریالی استازیتوب وکړ، او د ټرمپ او طالبانو ترمنځ خبرو اترو او د مخالفتونو له منځه وړلو کې کلیدي رول ولوباوه، او دواړه لوري يې دې موافقې ته سره ورسول چې د مې میاشتې تر لومړۍ نېټې پورې ټول امریکایي عسکر له افغانستان ووځي او تردې نېټې پورې به طالبان په امریکایي عسکرو حمله نه کوي.
په دغه توافقنامه هغه وخت غبرګونونه راوپارېدل، چې افغان حکومت ته هېڅ پاملرنه نه وه شوې، او بایډن بیا له افغانستان د امریکایي عسکرو د وتلو موضوع اګست میاشتې ته وځنډوله. د خلیلزاد د استعفا پرېکړې موضوع په داسې مهال رامنځته کېږي، چې د امریکایي عسکرو په بشپړ وتلو څه باندې یوه نيمه میاشت پوره کېږي، او د دې په منځ کې په افغانستان کې یو حکومت ړنګ او پرځای بل حکومت رامنځته شو. له هغې وروسته چې طالبانو په کابل ولکه ټينګه کړه امریکا څه د پاسه ۱۲۰۰۰۰ خپل متحدین او خپلې راتلونکې ته اندېښمن افغانان له افغانستان ووېستل.
یو پي آی: بیا په سیاسي ډګر کې د خلیلزاد د دندو یادونه کړې. د خلیلزاد د ۲۰۰۳م تر ۲۰۰۵ م په افغانستان کې د سفیر په توګه دنده درلوده. او هممهاله ځينې نورو ادارو سره هم کار کوو، او ۲۰۰۵م تر ۲۰۰۷ په عراق کې د سفیر په توګه دنده پرمخ بېوله، او ۲۰۰۷م تر ۲۰۰۹م پورې په ملګرو ملتونو کې د امریکا د استازي په توګه پر دنده بوخت و. د ټرمپ تر ادارې لاندې په افغانستان کې د امریکا تر ټولو اوږدې جګړې د ختمولو لپاره د طالبانو سره د خبرو د مخ بېولو لپاره د امریکا د ځانګړي استازي په توګه په دنده وګومارل شو. د سولې د خبرو په دغه تاریخي پړاوونو کې دواړه لوري تېر کال د فبروري په میاشت کې دغه توافق ته ورسېدل، چې امریکایي عسکر به بشپړ ډول له افغانستان وباسي، او د اګست میاشتې په وروستیو کې امریکا خپل ټول سرتېري په بشپړ ډول له افغانستان ووېستل.
او همدارنګه یو ایراني تلویزیون ویلي:ـ خلیلزاد په افغانستان کې د امریکا د شل کلنې جګړې د ماتې خوړل او په قطر کې د سولې خبرو ناکامېدو له امله استعفا ورکړه: خلیلزاد د امریکا د بهرنیو چارو وزار ته ویلي وو، په داسې مهال چې امریکا د افغانستان په اړه د نوې پالیسۍ غوره کولو پړاو ته داخلېږي، د دندې پرېښودو لپاره ښه وخت دی.
خلیلزاد لیکي: (زه سبا له خپلې دندې استعفا ورکوم، پداسې مهال چې د افغانستان په اړه مونږ نوې پالېسي غوره کولو پړاو ته داخلېدو، ما دا فیصله وکړه، چې د دندې پرېښودو لپاره مناسب وخت دی). چې دغه معلومات د یو ایراني ویب سایټ لارې لاسته راغلي.
خلیلزاد وایي دا منم، چې د افغان حکومت او طالبانو ترمنځ سیاسي جوړ جاړی نور د رامنځته کېدو وړ نه دی، چې د دې لپاره ډېر علتونه شته، چې په راتلونکې ورځو او هفته کې درسره شریک کړم.
هغه زیاته کړه چې د راتلونکي لپاره زما پلان یوازې په هغه مباحثو او مناقشو کې ګډون نه کول چې څه به واقع کېږي، بلکې په هغو مناقشو او مباحثو کې ګډون کول چې څه باید تر سره شي.
په ټوله کې په ټولنیزو رسنیو خلک راضي ښکارېدل، چې زلمي خلیلزاد استعفا ورکړه، خو یو پکې سپینه خبره کړې و، چې پدې کې هېڅ شک نشته چې افغانستان د لوی بحران څخه زلمي خلیلزاد او پاکستان بچ کړ. دلته یو شمېر کمنټونه دي چې د خلکو لخو لیکل شوي:
او بل ویلي دي، چې تاریخ هېڅکله د چا ښه نه یادوي. د افغانستان لپاره دا پړاو تر ټول د ظلم او د بشریت لپاره تر ټولو د ناورین پړاو دی. د افغانستان تسلیمېدل ترهګرو طالبانو ته او بې ګناه خلکو لخوا د افغانستان پرېښودل.
بل دا لیکلي: امریکا حکومت باید د طالبانو تېرې کړنې وڅېړي، او هغې ته په کتو له دوی سره عمل وشي. خلیلزاد د تېرو دریو کلونو راهيسې، طالبان امریکا او افغانستان ته قدرت لرونکي ور وپېژندل، او هر څه يې بې له کومې بدلې طالبانو ته وروسپارل.
اساساً د خلیلزاد استعفا د افغانستان د مسلې په ارتباط د امریکا د شل کلن حضور د فصل تړل او د ټام وېسټ په راتګ سره د نوي فصل پرانيستل دي.
