د های نان د ازادې سوداګرۍ بندر د ۲۰۲۵م کال د ډسمبر په ۱۸ مه ځانګړي ګمرکي تګلارې رسماً پلې کړې او دا د چين د ورخلاصون لپاره نوې ارزښتناکه شېبه بلل شوې ده. دغه بندر ټول های نان ټاپو پوښلې، چې عمومي مساحت یې څه باندې ۳۰زره مربع کيلومترو ته رسېږي او په نړۍ کې د ازادې سوداګرۍ له ډېرو لویو بندرونو څخه شمېرل کيږي. کارپوهان په دې باور دي، چې په ټولهای نان ټاپو کې د ځانګړو ګمرکي تګلارو تطبیق به ورخلاصون ته زیاتې ګټې ورسوي او د چين او نورو هېوادونو ترمنځ پر اقتصادي او سوداګريزو اړیکو، سيمه يیزو ژورو همکاريو او آن د نړيوال اقتصاد پر حکومتدارۍ به مثبتې اغېزې ولري.
ځانګړې ګمرکي تګلارې د های نان ټاپو د بندېدو معنې نه لري، بلکې پدې معنا ده چې دغه ټاپو د ګمرکي څارنې ځانګړۍ سيمه ګرځېدلې او پکې د ” لومړې کرښې“ د پرانيستنې، د ”دويمې کرښې “ د مديريت او د ټاپو دننه ازادۍ په بڼه د ازادې او اسانې سوداګرۍ لپاره ځانګړی سيسټم تطبيقيږي.
” لومړۍ کرښه“د های نان او د چین له ګمرکي پولې څخه بهر هېوادونو او سیمو ترمنځ سوداګرۍ ته اشاره کوي، د ياد سیسټم له لارې پدې لومړۍ کرښه کې د سوداګرۍ د اسانولو او ازادولو يولړ ګمرکي تدبيرونه پلي کيږي. د دویمې کرښې مديريت پدې معنا دی چې د های نان ازادې سوداګرۍ بندر او د چين لويې برخې ترمنځ معیاري ګمرکي مديریت ساتل کیږي او له لومړۍ کرښې څخه د چين لويې برخې ته ننوتونکي مالونه تر هدفي او دقیق مديريت لاندې دي. ” د ټاپو دننه ازادي “ پدې معنی ده چې د های نان د ازادې سوداګرۍ بندر په دننه کې د توليد د عواملو تبادلې او تګ راتګ په نسبتاً ازاد دی او عام خلک له اضافي سند پرته های نان ته کاري يا تفريحي سفر کولی شي.
د های نان د ازادې سوداګرۍ بندر په ځانګړو ګمرکي تګلارو کې د صفر تعرفې، د ماليې ټيټې کچې او د مالياتو د اسانه سیسټم په اړه تګلارې شاملې دي.
د ځانګړو ګمرکي تګلارو له تطبيق وروسته، د صفر تعرفې د تجارتي توکو ډولونه له ۱۹۰۰ څخه ۶۶۰۰ ته زيات شوي، چې دغه رقم په ټولو ډولونو کې ٪ ۷۴ نيسي. دغه ډول توکي په های نان ټاپو کې د امتياز لرونکو ترمنځ له وارداتي تعرفې پرته معامله کيږي. که د پروسيس له لارې د توکو نور ۳۰٪ ارزښت پیدا شي، نو توکي له تعرفې پرته د چين پر لويې برخې پلورل کېدای شي.
برسيره پردې د سوداګرۍ مديريت لا نرم شوی. پخوا په چين کې د ځينو ډولونو مالونو واردات او صادرات منع وو، خو اوس يې وارداتو ته اجازه ورکړل شوې. د بېلګې په توګه د چين سوداګرۍ وزارت د های نان د ازادې سوداګرۍ بندر له لارې د وادراتو او صادراتو د منع یا محدود شوو توکو لیست خپور کړی، چې له مخې يې د نويو ۹۸ ډوله تجارتي توکو وارداتو ته اجازه ورکړل شوې ده.
د های نان ولایت د ژورو اصلاحاتو دفتر مسئول وايي، د ځانګړو ګمرکي تعرفو له تطبیق وروسته د صفر تعرفې د تجارتي توکو ډولونه ډېر زياتيږي او د وارداتو او صادراتو مديريت نور هم نرميږي، چې پدې سره به د تصديو د وارداتو او صادراتو لګښت کم شي، د پرمختګ فضا به يې نوره هم پراخه شي او تصدۍ توانیږي چې ځانونه په لاښه توګه له نړيوالو صنعتي او اکمالاتي ځنځيرونو سره وصل کړي.
د کلومبيا اقتصادپوه جوليان روسیلو ويلي، د های نان د ازادې سوداګرۍ بندر کې د ځانګړو ګمرکي تګلارو تطبيق چين ته د ورخلاصون د پراخولو مهم فرصتونه رسوي او دغه زار نورو هېوادونو ته به پر چين د خپلو تجارتي توکو د پلور لازيات فرصتونه برابر کړي.
د جنوبي افريقا د جهانیزبورګ پوهنتون پروفیسور پيټر بویر د های نان د ازادې سوداګرۍ بندر يو نوښتي سوداګريز زون بللی او په وينا يې دغه بندر به د نړۍ د بېلابېلو ځايونو تصدۍ او تاجيران راجلب کړي. هغه زياته کړه، چې دغه بندر نه يوازې د جنوبي افريقا محصولاتو ته لاپراخ بازار مومي، بلکې د جنوبي افريقا او چين ترمنځ اقتصادي او سوداګريزې اړيکې به نورې هم نږدې کړي.
د سويډن د کمربند او لارې انسټيټيوټ مرستيال حسین عسکري ويلي، چې د های نان د ازادې سوداګرۍ بندر لپاره ځانګړې ګمرکي تګلارې به د نوښتګرو صنايعو او خدماتو پر نوي نړيوال مرکز د های نان ټاپو په ګرځېدو کې مرسته وکړي.
