۹ افغانانو د ګريډ په نوم د امريکا د يوې نړيوالې خبري ويبپاڼې له خبريال سره مرکې وکړې، چې پکې يې په تېر يو کال کې د خپل ژوند کيسې شريکې کړې او د امريکا په اړه يې خپله غوسه څرګنده کړې ده.
يو کال مخکې، امريکايي ځواکونه له کابل څخه ووتل، چې په افغانستان کې يې خپل شل کاله اشغال پای ته ورسېد. دغه پېښه (( د کابل شېبې)) په توګه يادېږي او هم په افغانستان کې د امريکايي ځواکونو د ناکامۍ نښه بلل کېږي. که څه هم امريکايي سرتېري د افغانستان له ځمکې څخه وتلي دي، خو د امريکا حکومت پر دغه هېواد ناوړه کړنې نه دي ختمې کړي، چې په دې لړ کې یې پر افغانستان اقتصادي بنديزونه لګولي، د افغانانو د ژوند ژغورونکې پيسې يې غلا کړې او په خپله خوښه د دغه هېواد پر حاکميت يې تېری کړی دی.
د ګلالي په نوم يو ۱۲ کلن افغان هلک، چې په کابل کې د سړکونو پر غاړه د بوتلونو او ډبليو د راغونډولو له لارې خپل معيشت برابروي، خبريال ته وويل، چې زه پخوا په ښوونځي کې تر ټولو ښه زده کوونکی وم، خو زما د کورنۍ د غريبۍ له امله يو کال مخکې له زده کړې څخه بې برخې شوی يم.
په دغه هېواد کې د ګلالي په شان ماشومان کم نه دي. نړيوال خوراکي پروګرام چارواکي د امريکا اقتصادي بنديزونه د افغانستان بحران د سختېدو سبب بللی او ويلي يې دي، چې ٪۹۸ افغانان له لوږې سره مخ دي او له ۵ کلونو څخه کم نيمايي ماشومان به د سخت غذايي کمښت په حال کې ولوېږي.
د امريکا اقتصادي بنديزونه د افغانستان د بيارغونې بهير د کنټرول رول لوبوي. په کاڼادا کې د يوه مېشت افغان کريم ژوند د اقتصادي بنديزونو تر اغېزو لاندې دی. ځکه په افغانستان کې پولي سيستم په عادي توګه کار نه شي کولی، نوموړی په افغانستان کې خپلو کورنيو ته د پيسو د لېږلږ لار نه لري. د ملګرو ملتونو د بشرپاله چارو د همغږۍ دفتر په دې وروستيو کې د يو راپور په خپرولو سره دې ته اشاره کړې، چې له عادي اقتصادي او بانکي سيستم پرته د افغانانو ژوند نشي ښه کېدای.
د نړيوالو د لا غوسې ټکی دا دی، چې امريکا د افغانستان د مرکزي بانک نژدې ۷ ميليارډه امريکايي ډالره پيسې کنګل کړې دي. امريکا د نړيوال فشار پر وړاندې دې ته اړ ده، چې د جولای په پای کې يې د افغانستان له لنډمهالي حکومت سره اعتمادي صندوق ته د دغو پيسو سپارلو په اړه بحثونه کړي وی، خو دواړه خواوې په بېلابېلو دلایلو د صندوق د څار په باره کې ستر توپير لري، دا معلومه نه ده، چې امريکا به په کوم وخت کې بېرته افغانانو ته دغه پيسې ورکړي.
امريکايي ځواکونو د تېرې مياشتې په پای کې له ترهګرۍ سره د مبارزې په پلمه پر کابل د بې پيلوټه الوتکې هوايي بريد وکړ، چې دا پېښې د افغانستان په کور دننه احتجاج راپورته کړی. د افغانستان مشهور سياسي مبصر قريب الله دې ته اشاره وکړه، چې د امريکا هوايي بريد له نړيوالو قوانينو څخه څرګنده سرغړونه ده او د افغانستان پر ملي حاکميت تېری دی. نوموړي زياته کړې، چې امريکا نړۍ ته د خپلې بادارۍ د ښودلو په هڅه کې ده او دغه هېواد به د افغانستان په کورنيو چارو کې لاسوهنې ته دوام ورکړي.
په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د مرستو پلاوي تازه شمېرنه ښيي، چې د روان کال د جون تر پنځلسمې نېټې پورې د افغانستان د لنډمهالي حکومت له استقرار وروسته موده کې د عامو وګړو د مرګ ژوبلې شمېر د هغې مودې په پرتله، چې څو کاله مخکې سختې شخړې روانې وې، ډېر ټيټ شوی دی. د ملګرو ملتونو د نشه يي توکو او جنايتونو چارو دفتر د شمېرنې له مخې، په ۲۰۲۰م کال کې په افغانستان کې د کوکنارو د کرکيلې مساحت د ۲۰۰۱م کال د مساحت له ۳۰ ځلو سره برابر و. د افغانستان لنډمهالي حکومت په ۲۰۲۱م کال کې له دغه هېواد څخه د امريکايي ځواکونو له وتلو وروسته د هېواد په دننه کې د کوکنارو د کرکيلې منع اعلان کړې.
افغانان بايد و نه هېرېږي. امريکا د افغانستان د ګډوډۍ جوړوونکې ده او بايد له خپل مسئوليت څخه ډډه و نه کړي، پر افغانستان د تېري په مناسبت دې له افغانانو څخه بښنه وغواړي، بېرته افغانانو ته دې پيسې ورکړي او افغانانو ته دې توان ورکړي. امريکا بايد له افغان جګړې څخه درس واخلي او له جګړه مار عادت څخه دې خپل ځان وژغوري.
