د نړيوال اقتصادي فورم ويډيويي غونډه په دې وروستيو ورځو کې تر سره شوه. دا د نوی کال له پيلېدو راهيسې یوه مهمه نړیواله غونډه ده. د چين د دولت رئيس شي جين پينګ په دې غونډه کې ويلي چې روان کال د چين د کرنيزې جنترۍ له مخې د پړانګ کال دی. د کرونا وبا پر وړاندې مونږ بايد د پړانګ په څير په زړه ورتوب سره بېلا بېلې ستونزې او د کرونا وبا سيوري لېرې کړو تر څو نړیوال اقتصاد يو ځل بيا را ژوندی شي او انساني ټولنه له هيلو څخه ډک ژوند ولري. په دې اړه د چين د ميډيا ګروپ خبریالې د افغانستان د کليد راډيو له خبريالې عاقله اسد سره مرکه وکړه. هغې وويل چې رئيس شي جینګ پینګ واقعا په دې غونډه کې مهمې خبرې وکړې او د نړۍ د اقتصادي پرمختګ په برخه کې به مؤثر مشر تمام شي. اوس افغانستان له امتحاني حالت سره مخ دی، خلک او سرپرست حکومت يې هم له ډېرو اقتصادي ستونزو سره مخامخ شوی؛ نو په دغو حالاتو کې د همسایه هېوادونو او په ځانګړې توګه د چین رول ډېر مهم دی. مونږ تمه لرو چې د چین د دولت رئیس به د اقتصادي برنامو په برخه کې افغانستان ته هم خپله خاصه پاملرنه وکړي.
د نوموړې په اند چين يو پرمختللی هېواد دی او توانېدلی شي چې له اقتصادي بحران څخه افغانستان وژغوري.هغې وويل چې چین يو اقتصادي قدرت دی او اقتصاد يې د نورو هېوادونو په پرتله ډېر مخ ته تللی دی.د کرونا وبا د مخنيوي او د اقتصاد د بيا سمسورتيا په برخه کې چين ټینګ عزم او قوي اراده لري تر څو په راتلونکی کې د نړیوال اقتصاد ضربه ونه ویني، نو دا به هم د چین په ګټه وي او هم د نورو هېوادونو په ګټه. ځکه چین یو له هغو هېوادونو څخه دی، چې زیاتره توليدات یې امریکا، اروپا، اسیا او اسټرالیا ته صادرات لري؛ نو که دوی د دغو ستونزو د حل په خاطر باندې تصمیم، پلان او اقتصادي برنامې ونیسي، دا به د افغانستان په شمول د ټولو هېوادونو د اقتصادي پرمختګ لپاره ښه زېری وي. د اقتصادي قدرتونو په خاطر د چین رول ډېر مهم دی.
تېر کال که څه هم د کرونا وبا له کبله کورنی او بهرنی اقتصادي چاپيريال له ډېرو ننګونو او فشارونو سره مخ و، خو د چين د کورنیو تولیداتو عمومي ارزښت يعنې (جي ډي پي ) لاهم په سلو کې اته زيات شوی دی.د عاقله اسد په نظر د چين له اقتصادي پرمختګ څخه د دې هېواد د حکومت ښه مديرت ښکاري. هغې وويل، دا چې د کرونا وبا رامنځته شوې وه او د دغې وبا له امله ګڼ اقتصادي کارونه په ټپه ولاړ وه یا راکړه ورکړه نه وه، خو چین خپله اقتصادي راکړه ورکړه له ډېرو هېوادونو سره ساتله، دا د چین په ښه مدیریت او ښې کارکرده ګۍ باندې دلالت کوي. د دې ترڅنګ د نړۍ زیاتره هېوادونه د چین ډېرو توليداتو ته اړتیا لري او له چین سره اقتصادي راکړه ورکړه کوي. دا چې د کرونا وبا سربېره هم د چین اقتصاد په پښو ولاړ دی او له کومو ستونزو سره مخ نه شو؛ نو دا د هغوې په ښه مدیریت دلالت کوي.
د هغې په اند يو داسې چين چې قوی اقتصادي ځواک لري،توان لري چې د اقتصادي ستونزو د لېرې کولو په خاطر له افغانستان سره مرسته وکړي. رئیس شي جين پينګ په ياده غونډه کې همدارنګه ویلي چې د نړۍ څه باندې ۱۹۰ هېوادونه بېلې کيښتۍ نه دي بلکې ټول په يوه لويه بېړۍ يا کيښتۍ کې سپاره مسافرين دي چې ګډ برخليک لري. البته افغانستان هم په دې بېړۍ کې شامل دی. د افغانستان برخلیک اوس په نړۍ کې د پاملرنې وړ ګرځېدلی دی. واک ته د طالبانو تر رسېدو وروسته دغه هېواد له اقتصادي بحران سره مخ دی او شتمنۍ يې لاهم د امريکا له خوا کنګل شوې چې تر اوسه اقتصادي ستونزې نه دي حل شوي. په دې اړه عاقله اسد وويل، ځکه ټوله نړۍ له هېوادونو څخه جوړه شوې او هر هېواد په هره برخه کې موثريت او مثمريت لري. دا اړينه ده چې يو له بل سره هغمږي او همکارۍ کوي. افغانستان اوس له ډېرو ستونزو سره مخ دی او د ګاونډيو هېوادونو په تېره بيا د چين مرستو ته اړتيا لري.چين تر اوسه له افغانستان سره زياتره بشردوستانه او نغدي مرستې کړي چې دا د افغانستان د اقتصاد لپاره تر ټولو یوه مهمه خبره ده. بله مهمه خبره دا ده چې افغانستان وارداتي هېواد دی او د چين زيات توکي زمونږ په هېواد کې استفاده کیږي. نو په اوسنيو حالاتو کې افغان سرپرست حکومت ته په کار ده چې له چين سره همغږي مخته ولاړ شي او د اقتصادي، سياسي او فرهنګي اړیکو په شمول ټولو برخو کې له چين سره همکارۍ وکړي. په عين وخت کې که چین په افغانستان کې ځينې پروژې مخته يوسي او له افغانستان سره بشردوستانه مرستې زياتې کړي، نو د افغانستان اقتصاد په لنډ وخت کې پر پښو درېدلای شي.
د مرکې په پای کې اغلې عاقله اسد داسې ویلي چې ليډر يا مشران بايد له هغو هېوادونو سره وي چې هغه واقعأ اقتصادي قدرت لري. د هغې په اند چين يو سوپر قدرت هېواد دی او کولای شي چې د افغانستان په شمول د ډېرو هېوادونو اقتصادي ستونزې له منځه یوسي او په ټوله نړۍ کې د لوږۍ د لېرې کولو په برخه کې مهم رول ولوبوي.
