د روان کال له پيل راهيسې د امريکا د فډرالي زيرمې بانک په پر له پسې توګه بانکي سود لوړ کړ او غواړي چې له دې لارې د پيسو د انفلاسيون يا پړسوب مخنيوی وکړي.خو اوس ګرده نړۍ لاهم د کرونا وبا د خپرېدو په حال کې ده او اقتصاد يې لا اوس نه دی بيا سمسور شوی.
د امريکا دغه کړنې به خامخا نړيوال اقتصاد ته زيانونه ورسوي په تېره بيا پرمختيایي او بې وزله هېوادونه به له چلنجونو سره مخ کړي. په دې هکله د چين د ميډيا ګروپ خبريالې له افغان اقتصاد پوه نقيب الله حبيبي سره مرکه وکړه. هغه وويل چې د امريکا د فډرالي زيرمې بانک چې بانکي سود يې لوړ کړی، د ټولې نړۍ پر اقتصاد اغيز پرېباسي او اړوندې پرېکړې به يې د افغانستان په شمول د مخ پر ودېدو هېوادونو منفي اغیزې وکړي.
د نومبر په درېیمه نېټه د امريکا د فډرالي زيرمې بانک بيا اعلان کړی چې بانکي سود بيس لوړ کړی او د سود کچه يې په تېرو څوارلسو کلونو کې تر ټولو لوړې کچې ته رسېدلې ده. له دې نه مخکې يوې شمېرنې ښودلې چې د روان کال په سپتمبر کې د امريکا د مصرفي بيو ګراف (CPI) د تېر کال د همدې مودې په پرتله په سلو کې اته اعشاريه دوه زيات شوی او د کليدي مصرفي بيو ګراف يې د تېر کال د همدې مودې په پرتله په سلو کې شپږ اعشاريه شپږ زیاتوالی ښيي چې د زياتوالي انډول يې په تېرو څوارلسو کلونو کې تر ټولو لوړې سويې ته رسیدلی دی.ښاغلي حبيبي وويل چې د امريکا د فډرالي زيرمې بانک د روان کال له جون میاشتې راهيسې د سود کچې پر له پسې توګه پورته بیولې او اوس يې اندازه ډېرې لوړې کچې ته رسېدلې ده. دې کار د مصرفي بيو او انفلاسيون د کابو کولو په خاطر تر سره کړی تر څو د انفلاسیون کچه يې په کلني توګه په سلو کې دوه وساتي. که څه هم اوس په امريکا کې انفلاسیون له دې کچې څخه لوړ دی، خو هغوی غواړي چې په خپلې يادې پرېکړې سره دغې موخې ته ځان ورسوي. د انفلاسیون د کابو کولو لپاره د بانکي سود لوړوالي د دې بانک يو له مهمو پرېکړو څخه دی چې په دې کار سره د کورونو او موټرو اخيستلو او نورو کاروبارونو لپاره د قرضې اخیستلو نرخ لوړوي او د اقتصاد د چټکتيا د کمښت لامل کيږي.امريکا غواړي چې له دې لارې د انفلاسیون مخنيوی وکړي.
خو واقعا دغې پرېکړې ډېر منفي اغیز لري او په لويديځو هېوادونو کې يې توند غبرګونونه راپارولي دي.د هاسپانيا د نړيوال نظام په نوم ويبپاڼې په خپلې مقالې کې ليکلي چې د امريکا د فدرالي زيرمې بانک د انفلاسیون د کابو کولو لپاره د بانکي سود د لوړوالي پرېکړه وکړه او غواړي چې د انفلاسیون فشارونه يې پر نورو هېوادونو واچوي او د ډالرو ارزښت بيه لوړه کړي. په دې هکله ښاغلي حبيبي داسې ويلي چې امريکا په نړۍ کې يو لوی اقتصاد دی.د امريکا د فدرالي زيرمې بانک دغې پرېکړې د ټولې نړۍ پر اقتصاد اغيز پرېباسي. تر ټولو لوی اغيز يې د نورو اسعارو پر وړاندې د ډالرو د ارزښت ځواکمن کېدل دي چې د ډالرو د ارزښت لوړېدل په امريکا کې د بهرنيو پانګونو د ډېرېدو لامل کيږي. یاده پرېکړه هم د ونډو پر بازارونو او پر ډیجیټالي پیسو ډېر منفي اغیزې کوي چې اوس په ډېرو هېوادونو کې د ونډو د بازازونو او دیجیټالي پیسو ارزښت راټیټ شوی دی.همدارنګه کله چې دا پرېکړه وشوه، د پیسو نړیوال صندوق د مخ پر ودې هېوادونو د اقتصادي پرمختګ وړاندوینه یو سلنه ښکته اعلان کړه او 3,8% سلنه یې اعلان کړه.
اوس نړيوال اقتصاد له ډېرو ستونزو او چلنجونو سره مخ دی، د امريکا د فدرالي زيرمې بانک له خوا د بانکي سود د لوړېدو له کبله د نړيوال اقتصاد بيا سمسورتيا له لا زیاتې بې ثباتۍ سره مخامخ دی او د افغانستان په شمول بې وزلو هېوادونو ته ډېر زيانونه رسولي دي. ښاغلي حبيبي په مرکه کې ويلي: لکه څرنګه مو چې مخکې یادونه وکړه، د پیسو د نړیوال صندوق د وړاندوینې پر بنسټ د فدرال بانک دغه پرېکړې د مخ پر ودې هېوادونو اقتصادي پرمختګ %1 راکم کړ او افغانستان چې یو له همدغه هېوادونو څخه ګڼل کیږي دلته يې منفي اغېزې تر سترګو کیږي. تر ډېره بریده د لومړنیو توکو بيه لوړه شوې ده چې دا د خلکو د ژوند او اقتصادي فشارونو د ډېرېدو سبب کیږي.
ښاغلي حبيبي د مرکې په پای کې داسې وويل: نړيوال اقتصاد په ستونزمن حال کې دی، خو امريکا لاهم بانکي سود لوړ کړی چې په پايله یې د افغانستان په شمول د پرمختيایي او بې وزلو هېوادونو پر اقتصاد ډېرې منفي اغيزه کړې ده. د يو لوی هېواد او اقتصاد په توګه د امریکا دغه کړنه غیر مسوولانه ده.
