د ۲۰۰۸ کال د نړيوال مالي بحران په پایله کې د جي ۲۰ ډله د رهبرۍ کچې ته لوړه شوه او د بحرانونو د هوارولو ماموريت ور وسپارل شو. د جي ۲۰ غړو د شراکت په روحيې سره د کار کولو په پايله کې نړيوال اقتصاد ته ثبات ور وباښه او تر ۲۰۰۸ په وروسته کلونو کې یې نړيوال اقتصاد په برياليتوب سره بېرته پر پښو ودراوه. دا د څو اړخیزتوب يو مهم مورد و چې لويو اقتصادونو د بې اتفاقۍ او ځان ځانۍ پر ځای د يووالي او عامه ګټو په غوره کولو سره يو سخت پړاو تر شا پرېښود او د نړيوالې اقتصادي حکومتولۍ د پرمخ بېولو لپاره یې د جي ۲۰ په څېر غوره چوکاټ رامنځته کړ.
پر نننۍ نړۍ مسلطې ننګونې د ۲۰۰۸ کال تر بحران لږ شديدې نه دي. له اوږدمهالو سيمه ييزو جګړو را نيولې بیا تر وبا وروسته د وضعيت تر ټکني ښه کېدو، له ډيريدونکو جيوپوليټيکي کشمکشونو نيولې بيا تر اقليمي بدلون پورې ټول د اندېښنې وړ مسايل دي. په دغه نوې تاريخي تقاطع کې نړۍ يو ځل بيا جي ۲۰ ته سترګې نيولې چې د مؤثرو ګامونو په اخيستلو سره ستونزو، په ځانګړي ډول اقتصادي ننګونو ته د حل لارې ومومي. د يادونې وړ ده چې چين او په جي ۲۰ کې یې نورو ملګرو د ريو ډي جنيرو په سرمشريزه کې د څو اړخيزتوب، مشارکت او برابرۍ لپاره غږ پورته کړ.
په نړيواله حکومتولۍ کې د څو اړخیزتوب ملاتړ
جی ۲۰ د پرمختللو او مخ پر ودې هېوادونو تر منځ د مذاکراتو او همکاريو محوري چوکاټ دی چې د څو اړخيزتوب انګيزه خپروي. خو په وروستيو کلونو کې د ځينو هېوادونو له لوري د يو اړخيزتوب او ملاتړپالنې سیاستونه د جي ۲۰ په چوکاټ کې د عملي همکاريو پر وړاندې خنډ ګرځېدلې او څو اړخيزتوب ته د يادې ډلې ژمنتيا او دغه راز د مسايلو په هواري کې د هغې وړتيا یې تر پوښتنې لاندې راوستې ده.
په دې برخه، په ځانګړي ډول د ملګرو ملتونو په مرکزيت نړيوال سيسټم کې د چين د ولسي جمهوريت د رييس شي جين پينګ له لوري د حقيقي څو اړخيزتوب لپاره د نوې ژمنې غوښتنه پر وخت او دقيق اقدام دی. لکه څرنګه چې هغه د جی ۲۰ په تېره سرمشريزه کې روښانه کړه، په نړۍ کې د عامه انکشاف لپاره، موږ اړ يو چې څو اړخیزتوب ته ژمن پاتې شو. که چيرې لوی هېوادونه د ګډ کار پر ځای د يوازې کار ذهنيت ته واوړي نو په نړيواله حکومتولۍ کې به د درزونو د رامنځته کېدو ګواښ لوړ او د ګډ انکشاف نړۍ د رامنځته کېدو هېلې به له منځه ولاړې شي.
پر دې اساس، دا د خوشالۍ ځای دی چې په ريو ډي جنيرو کې د جی ۲۰ سرمشريزې اعلامیې دا چاره په رسميت وپېژندله چې نړيوالې ټولنې ته ور پېښې ننګونې يوازې په څو اړخیزتوب سره د هواريدو وړ دي، ځکه يوازې د ټولو هېوادونو په بشپړ، مساوي او معنادار ګډون سره نړيوالو ننګونو ته اغېزناک غبرګون ښودل کيدای شي.
د عامه انکشاف لپاره د مشارکت پياوړي کول
کله چې هېوادونه له عامو ننګونو سره مخ وي، نو منطقي او عقلاني خبره دا ده چې د هواري لپاره یې همکاري او مشارکت وشي، نه دا چې هر هېواد په يوازې ځان له خپلې مخې د ننګونې د لرې کولو هڅې وکړي او پر يوه او بل د پړې اچولو لوبه وکړي. د بېلګې په توګه، د بېوزلۍ او لوږې ستونزه په پام کې ونيسئ. د خوړو د خونديتوب، زده کړو او تجربو د شريکولو له لارې له بېوزلۍ سره مبارزه پياوړې کيدای او د نړۍ په ګوټ ګوټ کې لوږه ختمېدای شي.
د ستاينې وړ ده چې په ريو ډي جنيرو کې د جي ۲۰ سرمشريزې د لوږې او بېوزلۍ پر خلاف نړيوال اتحاد رامنځته کړ چې د مشارکت ثمره ده او ټولو هېوادونو، نړيوالو سازمانونو، څو اړخیزو انکشافي بانکونو، علمي مرکزونو او بشردوستانه ادارو ته یې پکې د ګډون بلنه ورکړه. چين هم د نړيوالې پراختيا د ملاتړ په موخه د اتو مثالي ګامونو په اعلانولو د افريقا د انکشاف لپاره له نړيوالو همکاريو، زيربنا، ډيجيټلي اقتصاد، د فقر کمولو، د خوړو خوندیتوب، علومو، پاکې انرژۍ او له فساد سره مبارزې ته خپله ژمنتيا ښودلې ده.
د مشارکت دغه پيغام به نړۍ ته د نړيوالو همکاريو لپاره لا ډير اعتماد ورکړي او دغه ابتکار به له شک پرته له ګډونوالو سره مرسته وکړي چې د نړيوال ماهيت پر لرونکو ننګونو د برلاسي کېدو لپاره غوره همکارۍ وکړي او متقابلې ګټې ترلاسه کړي.
ريیس شي د خپلو مشاهداتو په څرګندولو سره وويل، چېرته چې شتمن لا پسې شتمن کيږي او بېوزلي لا ډير پر بېوزلۍ اخته کيږي هلته د ثبات او سوکالۍ مخ نه شي ليدل کيدای. د نړيوال سويل (چيرته چې د نړۍ ۸۵ سلنه وګړي مېشت دي) پياوړی انکشاف او برابر ګډون د نړۍ د غوره راتلونکي لپاره اړين دی.
پر حقيقت د دې ادعا د بدليدو لپاره نړيوال سويل کافي بودجې، ټکنالوژۍ او د ظرفيت جوړونې ملاتړ ته اړتيا لري. د چين، برازيل او هند په څېر د لويو هېوادونو د پر له پسې غوښتنو له برکته، جی ۲۰ د داسې اصلاحاتو پر راوستو فشار اچولی چې نړيواله حکومتولي د لا ډيرې برابرۍ پر لور سوق کوي، په ځانګړي ډول د نړيوال مالي چوکاټ اصلاحات پر داسې مسير بيايي چې د نويو ټوکيدونکو بازارونو او مخ پر ودې هېوادونو د اغېزې ودې ته انعکاس ورکوي.
