له خبرو سره سره، اروپايي اتحادیه ټينګار کوي چې له چين څخه په وارديدونکو برېښنايي موټرو به له چهارشنبې وروسته تر پنځو کلونو پورې لوړې ګمرکي تعرفې ولګوي. د اروپايي کمېسيون د اجرايوي مشر مرستيال والديس دومبروفسکيس وويل، د دغو متناسبو او هدفمندو اقداماتو پر مټ موږ د عادلانه بازار او د اروپا د صنعتي بنسټ ملاتړ کوو.
د چين د سوداګرۍ وزارت په غبرګون کې ويلي چې چين په اروپايي مارکېټ کې پر خپلو برېښنايي موټرو د اضافي تعرفو د لګولو په تړاو د اروپايي اتحادیې پرېکړه نه مني او ټول هغه اړين اقدامات به وکړي چې د چيني کمپنيو ګټې پرې خوندي کېږي.
د عادلانه بازار د رویې له خبرو او پر چيني برېښنايي موټرو د اروپايي اتحادیې له لوري د اضافي تعرفو له لګولو د دغه بلاک د ژورې ملاتړپالنې انګيزه ښکاري چې بالاخره به د دوی رقابتي وړتيا له منځه يوسي.
د چين د برېښنايي موټرو صنعت په وروستيو کلونو کې خورا ډيره وده کړې، چې له کبله یې په نړيوال مارکېټ، په ځانګړي ډول اروپا کې ونډه هم پراخه شوې ده. د چين د برېښنايي موټرو د صنعت د پرمختګ لاملونه، ښه اکمالاتي سيسټم، نوښتونه او په بازار کې د سيالۍ ښه وړتيا ده، نه غير عادلانه سبسايډۍ، چې ځينې لويديځوال یې پلمه کوي.
چين يوازينی هېواد دی چې د ملګرو ملتونو په صنعتي طبقه بندۍ کې د ټولو صنعتي کټګوريو مالکيت لري او په توليدي برخه کې یې له څه باندې يوې لسيزې راهيسې تر ټولو لوړ مقام ساتلی دی.
د چين په جيانګسو ولايت کې چانګجو د بېلګې په توګه په پام کې ونيسئ. د ځايي حکومت د معلوماتو له مخې، چانګجو د بېټريو په اکمالاتي کړۍ کې له ۳۲ کليدي برخو د ۳۱ هغو کوربه توب کوي. دا د بېټريو د اکمالاتي ځنځير ۹۷ سلنه برخه ده. دغه ډول غني اکمالاتي سيسټمونو په چين کې د برېښنايي موټرو د توليد لګښتونه خورا را کم کړي دي.
پر دې ټولو سربېره، د کلونو لپاره پر څېړنو او انکشاف پانګونې چين د بېټريو، موتورونو، برېښنايي کنټرولرونو او ځيرکې ټکنالوژۍ کې د چين لاس خورا بر کړی او د چين د برېښنايي موټرو صنعت ته یې پوخ بنسټ برابر کړی دی. د نړۍ په کچه د برېښنايي موټرو د بېټريو تر ټولو د ستر توليدوونکي چيني شرکت کاټل وروستۍ بېټرۍ په ديرشو دقيقو کې په بشپړ ډول چارجيږي چې ورسره زر کيلومتره مزل کولی شي او په لسو دقيقو کې دومره چارج اخيستی شي چې ۶۰۰ کيلومتره مزل پرې وکړي.
د مارکېټ رقابت د چيني موټر جوړوونکو د سيالۍ وړتيا لا پسې لوړه کړې ده. د ولکس واګون له لوري په چين کې د څېړنو او انکشاف د مرکز په جوړولو او د مرسيډيز بنز او بي اېم ډبليو له لوري په بيجينګ کې د جاينټ وېنچر پر رامنځته کېدو سره پر چيني موټر جوړوونکو د رقابت فشار لا ډير شوی او اړ شوي چې پر لا ډيرو نوښتونو کار وکړي.
د چين پر برېښنايي موټرو د اضافي تعرفو تر لګولو وروسته، بروکسل لا داسې ثبوت نه دی وړاندې کړی چې د چين غير عادلانه سبسايډۍ يا اروپايي شرکتونو ته اوښتی زيان پرې ثابت شي. پر دې سربېره د اروپايي اتحادیې د وروستۍ پرېکړې سياسي اړخ تر اقتصادي اړخ پراخ دی. اروپايي اتحادیې د عادلانه بازار د رویې په نوم اصلاً د سيالانو پر وړاندې ملاتړپالي خنډونه رامنځته کړي څو خپلو شرکتونو ته د رقابت د وړتيا د موندلو لپاره وخت ومومي.
له شک پرته چې دا اقدام به د اروپايي موټر جوړوونکو ته په لنډ مهال کې ښه خبر وي، خو په اوږدمهال کې به د اروپايي موټر جوړوونکو وده ټکنۍ کړي. په بازار کې د جدي رقابت نشتون د اروپايي اتحادیې د موټرو صنعت ته وده نه ورکوي، نه د هغوی د نوښتونو وړتيا ډيروي، بلکې د برېښنايي موټرو زمانې ته د هغوی اوښتون ټکنی کوي.
د جرمني د موټرو صنعت د اتحادیې مشر هېلډګارډ مولر ويلي، پر چيني برېښنايي موټرو د اضافي تعرفو لګول د نړيوالې ازادې سوداګرۍ او هوساينې خلاف عمل دی. تر دې وړاندې د هنګري د بهرنيو چارو وزير پيټر سيجارتو خبرداری ورکړی و چې د اضافي تعرفو لګول به په راتلونکي کې د اروپايي اتحادیې د رقابت وړتيا کمزورې کړي.
د اروپايي اتحادیې وروستۍ پرېکړه به له چين سره د دغه بلاک د اوږدې مودې همکارۍ، چې د اروپا د ودې لپاره حياتي ارزښت لري، هم اغېزمنې کړي. د جرمني د موټرو صنعت اتحادیې د تېرې جولای مياشتې په درېيمه نېټه وويل چې په اروپا کې د برېښنايي موټرو د توليد پرمختګ له بهرنيو هېوادونو، په ځانګړي ډول چين څخه د خامو موادو او بېټريو د ټکنالوژۍ پر وارداتو تکيه دی، له همدې کبله له چين سره د پرانيستو بازارونو او رغنده سوداګريزو اړيکو ساتل حياتي ارزښت لري.
په داسې حال کې چې چين د مذاکراتو او همکاريو لپاره دروازې پرانيستې دي، د اروپايي اتحادیې له لوري د چين ضد تعرفو لګول به له شک پرته د بيجينګ – بروکسل اړيکې زيانمنې کړي. چين وار له مخې د اروپايي اتحادیې پر خلاف د اضافي تعرفو د لګولو له کبله د سوداګرۍ نړيوال سازمان ته شکايت کړی، د چين – اروپايي اتحادیې د اړيکو لا خرابېدل به يقيناً د ټولو لورو د زيانمنېدو سبب شي.
په سيالۍ کې همکاري او د سيالانو پر وړاندې د خنډونو د رامنځته کولو پر ځای هغوی ته د سرې غالۍ غوړول تر ټولو غوره حل لاره ده.
