د مې په ۲۴مه نېټه د افغانستان د اريانا هوايي شرکت FG331 الوتکې د چين د شينجيانګ د ارومچي د دي وو پو په هوايي ډګر کې ښکته شوه او په دې سره د چين د ارومچي او کابل ترمنځ مستقيم پرواز د کرونا وبا له کبله له درې کلن ځنډيدو وروسته په رسمي توګه پرانيستل شو. د دې پرواز په بيا پرانیستلو سره به د شينجانګ او کابل ترمنځ سوداګريز او کلتوري تګ راتګ او د يو کمربند او يوې لارې په اوږدو کې د پرتو هېوادونو د خلکو د تګ راتګ لپاره ډېرې اسانتياوې برابرې شي. د چین د ميډيا ګروپ خبريالې په دې اړه د افغانستان له پخواني چارواکي او په امریکا کې د افغان شرکت د اوپراسيون د رئیس له وياند اورياخيل سره مرکه وکړه. هغه وويل چې افغانستان په جغرافیايي لحاظ یو په وچه تړلی هیواد دی- د دې مملکت د اوسیدونکو لپاره ځمکنۍ او هوايي لاره د نوي ژوند حیثیت لري. د افغانانو لپاره د چین د ولسي جمهوریت سره د داسې لارې پرانستل لا خورا ارزښت وړ دي.
د ښاغلي اورياخيل په اند چین د نړۍ یو پیاوړی او په ستراتیژیکي او اقتصادي برخه کې مطرح مملکت دی او ورځ تربلې د چین د ودې ګراف لا په لوړیدو دی. هغه وويل، دا چې د چین ولسي جمهویت او د افغانستان سرپرست حکومت سره، د ارومچي او کابل د الوتنې سلسله شروع کړه چې دا ما ته ډیره د ارزښت وړ ده او د افغانستان او چین د صمیمیتونو په هکله یې زما هیلې لا نورې هم اوچتې کړې. زما په اند همدا د خلکو او ملتونو ترمنځ د تګ راتګ لپاره ډېر اهميت لري.
د خبر له مخې د دغه پرواز د الوتلو دنده هره چهارشنبې د افغانستان د اريانا هوايي شرکت پر غاړه لري. د افغانستان د سوداګرۍ خونې مشر يونس مومند د دغه پرواز د بيا پرانيستلو په مراسمو کې داسې ويلي چې له کابل څخه تر ارومچي پورې د دغه پرواز بيا پيل به د دواړو هېوادونو پر سوداګريزو اړيکو پر پرمخبيولو مثبته او مهمه اغيزه وکړي. ښاغلي اورياخيل چې هميشه د افغانستان او چين ترمنځ د سوداګرۍ په موخه تګ راتګ کوي، دا نظر لري چې د دې پرواز په بيا پرانيستلو سره به د دواړو هېوادونو ترمنځ سوداګريز تګ راتګ خامخا زيات شي. هغه وويل، لکه چې ما مخکې وویل، د افغان خلکو ټول امیدونه هوايي دهلیزونو پورې تړلي دي. افغان تجاران د موجودو ځمکنې ترانزیتې دهلیزو لارو په استعمالولو کې له ډیرو مشکيلاتو سره مخامخ دي. خو د اروموچي او کابل هوایې دهلیز به د انتقال وړ مالونو د ليږد راليږد په برخه کې دواړو هېوادونو ته ګټې راوړي چې دا به د افغان تجارانو د میلیونو ډالره تاوان څخه وساتي او د دواړو خواوو د صاراتو او وارداتو د پرمخبيولو لپاره به مثبت رول ولوبوي.
دغه مستقيم پرواز به نه يوازې د چين او افغانستان ترمنځ سوداګرۍ ته ګټه ورسوي، بلکې د کلتوري تګ راتګ په برخه کې به هم اسانتياوې برابرې کړي. افغان محصل احمدزی چې اوس د چين د بېجينګ د ساينس او تکنالوژۍ په پوهنتون کې زده کړه کوي، داسې ويلي چې یقناً له افغانستان څخه چین ته مستقیم پروازونه د محصلینو په تګ او راتګ کي ډیره اسانتیا ده.ځکه د پاکستان له لارې چین ته راتګ د محصلینو لپاره ډیره غټه ستونزه وه، موږ نشو کولای چی د پاکستان ویزه په اسانۍ ترلاسه کړو، همدارنګه له اقتصادي اړخه هم ټولو محصلینو ته مستقیم پرواز له افغانستانه يو ښه زیری دی، مونږ یوه هیله لرو چي له افغانستانه د چین ځینو نورو ولایتونو ته هم مستقیم پروازونه شروع شي.
د چين او افغانستان ترمنځ د يوازيني مستقيم پرواز په توګه به دغه پرواز د يو کمربند او يوې لارې (ONE BELT ONE ROAD ) د ګډې ابادۍ لپاره هم ډېرې ګټې ورسوي. په دې اړه ښاغلي اورياخيل وويل چې افغانستان د جمهوریت په وخت کې هم تقاضا کړې وه چې د یو کمربند او یوې لارې د ګډې ابادې په ابتکار کې ونډه واخلي، خو متاسفانه په هغه وخت کې دغه زمینه مساعده نه وه. د فغانستان سرپرست حکومت چې دوی د افغانستان ارزښتونو ته ژمن دي او یو له هغه ارزښتونو همدغه د (One Belt One Road) ابتکاردی چې افغانستان له نورې نړۍ سره په اقتصادې او سترتیژیکو ډګر کې ورپیژني. متاسفانه د افغانستان اقتصاد دومره د پام وړنه دی. ځکه په منطقه کې محروم پاتې شوی دی. په دې ابتکار کې د چین د ولسي جمهوریت له افغانستان سره یوځای کیدل به زمونږ هېواد د پیړیو راهیسې تپل شوی جغرافیايي بندیز لیرې کړي.
ښاغلي اورياخيل د دې پرواز پر پرانيستلو ډېر خوشحاله دی. له خبريالې سره د مرکې په پای کې هغه داسې ويلی چې دی د چین له کلتور او فرهنګ څخه ډیر متأثره شوی او غواړي چې له دې پرواز څخه په استفادې سره چين ته بيا سفر وکړي او هلته ډېر شيان زده کړي.
