په سپينه ماڼۍ کې د ټرمپ د بیاځلي واک ته رسېدو درې میاشتې پوره شوې، خو هغه تر اوسه په انتخاباتي کمپاینونو کې کړې یوه ژمنه هم نه ده پوره کړې.
ټرمپ چې د امریکا په داخل او بهر کې پر یوه سرتمبه، خپل سري او بې باکه شخص مشهور دی، د سپينې ماڼۍ پر ګدۍ د بيا ځلي کېناستو يې په داسې حال کې شاوخوا درې میاشتې پوره شوې تر اوسه يې له خپلو ټولو کړو ژمنو یوه هم نه ده پوره کړې.
نوموړی چې د روان میلادي کال د جنورۍ په ۲۰مه سپينې ماڼۍ ته لاړ او په هماغه لومړۍ ورځ يې له سلو ډېر اجرايي فرمانونه لاسلیک او د عملي کېدو امر يې وکړ خو تراوسه يې نه یوازې یو هم د امریکا په ګټه نه دی تمام شوی، بلکې د ځېنو د بېرته لغوه کېدو یا ځنډېدو اقدام يې هم کړی دی.
ټرمپ په خپلو ګډوډو څرګندونو او پالیسیو په غوره کولو سره دغه هېواد هم په نړیواله کچه او هم په داخل کې له سترو ننګونو او ټکرونو سره مخ کړی دی.
نوموړي چې په ۲۰۲۴ میلادي کال کې يې د دغه هېواد د ولسمشریزو ټاکنو په سیالیو کې ژمنه کړې وه چې په بهرني سیاست، اقتصاد، مهاجرت او داخلي امنیت په برخو کې به ستر بدلونونه راولي تراوسه نه دی پکې بریالی شوی.
که څه هم ټرمپ واک ته له رسېدو سره سم ځينې حیرانونکې پالیسۍ او حکمونه اعلان کړل خو داسې ښکاري چې د هغه یوه پالیسي هم د نړۍ د روان وضعیت له غوښتنو سره د مطابقت وړ نه ده نو ځکه ټولې د ناکامېدو په حال کې دي او بالاخره به د امریکا حکومت د حقیقت په پېژندلو سره له ټولو دریځونو شاته شي.
د ټرمپ په خپلو انتخاباتو کې په وار وار ادعا کړې وه چې د روسيې د ولسمشر ولادیمیر پوتین او اوکراین د ولسمشر ولودیمیر زلنسکي ترمنځ به منځګړیتوب وکړي او په ۲۴ ساعتونو کې به دغه جګړه ختمه کړي.
خو حقیقت بل ډول دی، هغه داسې دی چې بیاځلي واک ته د ټرمپ د رسېدو درې میاشتې تېرې شوې خو تراوسه هېڅ داسې کومه نښه نه ښکاري چې د اوکراین جګړه دې ژر او په دومره آسانۍ پای ته ورسېږي لکه ټرمپ يې چې ادعا کړې وه.
سربېره پر دې، په سپينه ماڼۍ کې د رسنیو په مخ کې د ټرمپ له خوا زلنسکي ته « له پشتوانې پرته دیکتاتور» کلیمې کارول او له هغه سره د ډیپلوماټيک عرف خلاف چلند نړیوال غبرګونونه راوپارول او دا يې ثابته کړه چې ټرمپ هیڅ ډيپلوماټيک اخلاق نه لري.
ټرمپ همدارنګه وعده کړې وه چې د غزې اوسېدوونکي به اردن، مصر او یا نورو هېوادونو ته وباسي او غزه به امریکا واخلي.
دا د ټرمپ د ځان غوښتنې تر ټولو ستره لاپه وه ،هغه لاپه چې په هېڅ نړیوال قانون کې ځای نه لري او هېڅوک اجازه نه لري چې څوک له خپل هېواده وباسي.
د ټرمپ دغه ادعا له نړیوالو په تېره بیا د عربي هېوادونو له غبرګونونو سره مخ شوه چې بالاخره څو اوونۍ وروسته يې اعلان وکړ چې ټرمپ نور له دې ادعا څخه تېر شوی دی.
ټرمپ دغه راز واک ته له رسېدو مخکې ژمنه کړې وه او آن خبرداری يې ورکړی و چې که سپينې ماڼۍ ته د ده له ننوتلو مخکې حماس ټول اسراییلي بندیان آزاد نه کړي نو دی به پر حماس اور بل کړي او بندیان به په زور آزاد کړي.
هغه ادعا چې تر اوسه نه ده عملي شوې، بلکې د ده په لمسون په غزه کې شوی اوربند ختم شوی او همد اوس هلته د اسراییلو درنه بمباري او ځمکني بریدونه روان دي خو د بندیانو د آزادېدو ادعا نه ده عملي شوې.
نوموړي دغه راز ادعا کړې وه چې د افغانستان بګرام هوايي اډه او په دغه هېواد کې پاتې امریکايي وسلې او تجهیزات به بېرته ترلاسه کوي.
هغه ادعا چې د افغان لوري له سخت غبرګون سره مخ شوه او تر اوسه يې نه ده عملي کړې.
ده همدارنګه په خپلو انتخاباتي کمپاینونو کې ژمنه کړې وه چې د امریکا په تاریخ کې به تر ټولو ډېر ډله ییز کډوال وباسي او ویلي يې وو چې له مکسیکو سره به سرحدي دېوال بشپړ کړي، خو دا سمه ده چې ټرمپ په امریکا کې غیر قانوني کډوالو د ساتنې مرکزونه له کډوالو ډک کړي خو تر اوسه يې وتل له لوجستيکي، قانوني او مالي خنډونو سره مخ دي او نه دي عملي شوي.
د ټرمپ دغه ادعا له پراخو نړیوالو غبرګونونو سره مخ شوې او دا کار يې د بشري حقونو او کډوالو د نړیوال سازمان له اصولو خلاف بلل شوی دی.
یوه تر ټولو جنجالي موضوع چې ټرمپ پيل کړې، هغه له نړۍ سره د تجارتي جګړې پيلول دي.
ده په دې ادعا سره چې د امریکا اقتصاد به وغوړوي، دغه هېواد ته يې د ټولې نړۍ پر وارداتو تعرفې لوړې کړې.
ټرمپ په خاصه توګه د چین د اقتصادي پرمختګ د مخنیوي په موخه د تعرفو اضافه کولو ته مخه کړه چې دا کار هم نه یوازې د امریکا د اقتصادي برترۍ لامل نه شو، بلکې د چین له متقابلو تعرفو سره مخ شو چې اوس يې خپله امریکايي سیاستوال حیران کړي او په دې فکر کې دي چې د دې جګړې له زیانونو څنګه ځان خلاص کړي.
ټرمپ چې دا ځل يې د خپلې اقتصادي او تجارتي جګړې د توپ میل پر خپلو متحدینو هم ور اړولی، نو ځکه د امریکا ډېرو قدیمي او پخوانیو دوستانو هم له دغه هېواد سره فاصله خپله کړې او آن غواړي چې له چین سره ملګري شي.
نوموړي دغه راز ژمنه کړې وه چې دی به په ناټو سازمان کې بنسټیز بدلون راولي او له دغه ایتلاف سره به د امریکا ژمنې او مرستې کمې کړي تر څو متحدین هم زیات لګښتونه پرې کړي.
هغه دغه راز ګواښ کړی و چې ښايي امریکا له ناټو څخه لار بېله کړي، خو تر اوسه چې په سپينه ماڼۍ کې د ټرمپ درې میاشتې پوره شوې، د ناټو سازمان په جوړښت کې هېڅ بدلون نه دی راغلی.
د ټرمپ دغه خبره چې ویلي يې دي، احتمال شته چې امریکا په اروپا کې خپل ځواکونه کم کړي او یا له خپلو اروپايي متحدینو سره خپلې امنیتي مرستې کمې کړي، د اروپایانو له مقامت او غبرګون سره مخ شوې او د ناټو سازمان د ضعیفېدو په اړه يې اندېښنې جوړې کړې دي.
ټرمپ معمولا کله چې ژمنه مطرح کوي نو یوازې خپل شخصي اټکل ته ارزښت ورکوي او د خپلو ژمنو د عملي کېدو پروړاندې د شته جیوپولیټیکي پېچلتیاوو، قانوني خنډونو او مقابل لوري غبرګون ته هېڅ پام نه کوي.
نو تحلیلګران په دې اند دي چې امکان نه لري چې یو شخص دې د ټولو مسایلو متخصص و اوسي او کله چې له خپل مسلک پرته په نورو مسايلو کې په دومره لوړه کچه تصمیم نیول کېږي لکه له نړۍ سره د تعرفو او تجارتي جګړې پيل، یا د نورو هېواونو د خاورو لاندې کولو پرېکړه، نو خامخا به داسې کسان ناکامېږي.
