د امریکا سپينې ماڼۍ د جنورۍ په ۲۲مه نېټه د ترهګرو ډلو په ليست کې د يمن حوثي وسله والې ډلې د بيا شاملولو اعلان کړې دی. نو د امريکا دغه کړنه به پر حوثي وسله والې ډلې او د يمن او د منځني ختيځ پر وضعيت څه اغيزه وکړي؟
د سپينې ماڼۍ د يوې اعلاميې له مخې، د دغه هېواد ولسمشر ډونالډ ټرمپ د اجرايي فرمان په لاسليکولو سره د يمن ياده ډله بيا د بهرنيو ترهګرو ډلو په تور ليست کې شامل کړې ده. په دغه اعلاميه کې راغلي، څلور کاله دمخه پخواني ولسمشر جوبايډن له ياد ليست څخه د حوثي وسله والې ډلې د ايستلو فرمان لاسليک کړی و، خو د ټرمپ په فرمان سره د پخواني فرمان اعتبار ختمېږي.
ټرمپ په دې اند دی چې د بايډن حکومت د کمزورې تګلارې له امله يادې ډلې لسګونه ځله پر امریکايي پوځي بېړيو ، څو ځلې يې د هغوی د همکارو هېوادونو پر ملکي بنسټيزو تأسيساتو او سل ځله يې پر نړيوالو سوداګريزو بېړيو بريدونه کړي دي.
حوثيانو د يادې اعلامې تر خپرېدو وروسته د جنورۍ په ۲۳مه نېټه د ملګرو ملتونو د ماشومانو د صندوق او د خوړو د نړيوال پروګرام په شمول د ملګرو ملتونو لږ تر لږه اووه تنه کارکوونکي او د امريکا استخباراتو مرکزي بيورو او د اسرائيل د جاسوسي شبکې سره د تړاو په تور د هغوی څو کليدي غړي نيولي دي.
د يمن د ستراتيژيکو چارو څېړونکي مصطفی نجيب وايي چې د ټرمپ حکومت د يادې کړنې موخه دا ده چې د حوثي وسله والې ډلې نړيوال شهرت کم کړي او له ډيپلوماتیکو چارو څخه ګوښه شي. له وروستيو څو مياشتو راهيسې يادې ډلې په غزې کې د عدالت په نوم امريکا او د دغه هېواد ملګري هېوادونه خپلې پوځي موخې وګرځولې او پروړاندې يې مقاومت کړی چې دې کار د عربي هېوادونو د خلکو په تېره بيا د شيعه ګانو ملاتړ تر لاسه کړی دی. د اټکل له مخې دغه ملاتړ به په اسانۍ کم نه شي.
نوموړي زیاته کړې چې حوثې ډله ښايي د امریکا د یادې کړنې له امله په راتلونکې کې د خپلو ملاتړ کوونکو د ملت پالنې احساست راپاروي او په دې توګه به حوثي ډله ځان د پردیو مداخلو پروړاندې یوه مقاومتي ډله معرفي کړي او خپله اغیزه به په خلکو کې پراخه کړي.
د يمن د صنعا پوهنتون د سياست څانګې پروفيسور بلقيس داسې ويلي چې امریکا ښايي په راتلونکې کې د ترهګرۍ ضد مبارزې په نوم پر دغې ډلې اقتصادي بنديزونه ولګوي. خو د يمن په شمال کې زياتره سرچينې د دوی تر کنترول لاندې دي او د دوی په زياترو سيمو کې نفوس ډېر دی او حتی هغوی د نفتو او وسلو قاچاق کولی شي، نو ډغه ډله به په راتلونکې کې د پيسو له کمښت سره مخامخ نه شي.
نو ايا په يمن کې به بشري ناورين سخت شي؟
بلقيس په دې اړه داسې ويلي چې د ترهګرو ډلو په ليست کې د حوثي ډلې د شاملېدو له کبله ښايي په دې هېواد کې د بشري ناورين خطر نور هم سخت شي. دا چې ډېر نړیوال سازمانونه پر حوثیانو د امريکا پر بنديزونو اندېښنه لري، نو هغوی ښايي له دې هېواد سره مرستې کمې او يا بندې کړي. اوس يمن د سخت بشري ناورين له خطر سره مخ دی. نوي بنديزونه ښايي د لازياتو کورنیو د لوږې او بې وزلۍ سبب شي او د ماشومانو او کمزورو کسانو وضعيت به لا خراب شي.
د شنونکو په اند د فشارونو پر وړاندې حوثي وسله وال ښايي لا افراطي پوځي عمليات تر سره کړي، د بېلګې په توګه د يمن پر حکومت او سعودي عربستان به بريدونه زيات کړي چې په دې سره به د ملکيانو ژوند له لازياتو خطرونو سره مخ شي. په اوږده موده کې به د ټرمپ ياده کړنه ښايي لازياتو ملکيانو ته تلفات راوړي.
د امريکا ياده کړنه به پر سيمه ييز وضعيت څه اغيزه وکړي؟
نجيب په دې اند دی چې د امريکا دغه کړنه له سعودي عربستان څخه ملاتړ بلل کيږي. امريکا ښايي وغواړي چې په دې اقدام سره په منځني ختيځ کې خپل جيوپوليتيک مقام لا ټينګ کړي. هغه زیاته کړه چې دغه کړنه ښايي د سعودي عربستان او ايران ترمنځ د جوړجاړي پر جريان مستقيمه اغيزه وکړي، سعودي عربستان ښايي لا کلکه رويه غوره کړي او پر حوثي وسله والو به پوځي بريدونه زيات کړي.