د امريکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د ”بالمثل تعرفې“ له نافذېدو مخکې خپله پرېکړه بدله کړه او يو ځل بيا يې په يو حکم کې د ”بالمثل تعرفې“ د لګولو وخت د جولای له ۹مې نه د اګست تر لومړۍ نېټې غځولی دی.
د تعجب او حیرانتيا خبره دا ده، چې نوموړي له دې څو ورځې دمخه ويلي وو، چې د بالمثل تعرفو د لګولو وخت به بیا هېڅ ونه غځوي.
شنونکي د ډونالډ ټرمپ يادې کړنې او خبرې د امريکا د حکومت لخوا را پارول شوې رواني لوبه بولي.
کله چې د ټرمپ حکومت د اضافي تعرفو وخت وغځاوه، نو هغه مهال یې پلان درلود چې په راتلونکو ۹۰ ورځو کې ۹۰ تړونونه لاسليک کړي، خو نوموړی يوازې له څو هېوادونو سره موافقې ته رسېدلی او اوس داسې ښکاري، چې ياد پلان يې له بشپړې ناکامۍ سره مخ شوی دی.
تر ټولو شرمونکې خبره دا ده، چې ډونالډ ټرمپ په دې وروستيو کې له برېکس ميکانيزم سره پر دوستانه همکارۍ لرونکو هېوادونو د ۱۰ سلنه اضافي تعرفو د لګولو ګواښ کړی او د زياتو هېوادونو د مشرانو ډېر سخت غبرګونونه يې راوپاراولي دي.
د برازيل ولسمشر لولا دېسلوا په ډاګه ويلي، چې نړۍ اوس بدله شوې، مونږ حاکميت لرونکي يو او يو پاچا نه غواړو.
د بوليوي ولسمشر لویز البيرتو ارسي کتاکورا ويلي، چې پر برېکس هېوادونو د ټرمپ د اضافي تعرفو ګواښ د ده کمزورتيا څرګندوي.
د برازيل او بوليوي مشرانو يادې څرګندونې نه يوازې د زياتو هېوادونو د ګډ اواز استازيتوب کوي، بلکې د امريکايي شکله تسلط کمزورتيا هم منعکسوي.
۱. دا يقيني خبره ده، چې اوسمهال امريکايي شکله تسلط ورځ تر بلې کمزوری کېږي او د ستراتيژۍ نیمګړتیا یې د تکرارېدو په حال کې ده او په بدې دایرې کې روان دی.
د امريکا د تعرفو تګلارې، چې سهار يې ټاکي او مازديګر يې بدلوي، یوه پاکه هنداره ده، چې د دولتي ځواکونو د مخ په کمزورېدو حال کې د واشنګټن اندېښنې منعکسوي.
۲. د امريکايي ډيموکراسۍ سياسي افسانه ډېر پخوا رد شوې ده.
امريکا به پخوا خپل ځان ”ډيموکراتيک څراغ“ او”نړيوال پوليس“باله او په نورو هېوادونو کې به يې خپلسرې جګړې را پارولې، خو اوس يې د تعرفو لوټمارۍ ته مخه کړې، د خپلو ګټو په لټون پر مختلفو هېوادونو زياتې تعرفې لګوي او ګواښونه ورته کوي، چې له امله یې نړيوال اقتصاد ټکنی او نظم خراب شوی دی.
۳. پر نړيوال سوداګريز سيسټم د امريکا کنټرول په تدريجي ډول کمېږي او مختلف هېوادونه خپله اقتصادي ځان بسياينه او استقامت ښيي.
که څه هم د امريکا د تعرفو تګلارې له امله نړيوال اقتصاد ډېر متزلزل شوی، خو بیا هم د نړيوالې سوداګرۍ پر عمومي حجم یې اغېزه محدوده ده. شمېرې ښيي چې په تېر اپريل کې د نړيوالې سوداګرۍ عمومي ارزښت د تېر مارچ په پرتله يوازې ۱.۴ سلنه کموالی راغلی او په همدې مياشت کې بیا د امريکا وارداتي ارزښت ۲۰سلنه کم شوی دی.
نن ورځ د چين په استازيتوب مخ پر ودې هېوادونه او نوي سمسور اقتصادونه د نړيوالې سوداګرۍ د پرمختګ انجين ګرځېدلی دی. د دغو هېوادونو له ډول ډول سوداګريزو همکاريو او د نړيوالو اړيکو له بيا جوړولو څخه څرګندېږي، چې نړيوال سوداګريز سيسټم د نويو نړيوالو ننګونو پر وړاندې د مقابلې هڅې کوي او د لا ټولشموله پرمختګ پر لوري ګامونه پورته کوي.
