څو اروپايي هېوادونو د مارچ په ۱۶مې نېټې د امريکا د ګواښ او فشارونو په اړه ويلي، چې هغوی به په هرموز تنګي کې د بېړيو د تګ راتګ په ساتونکو عملياتو کې ګډون ونه کړي. د دوی په خبره اوسنۍ جګړه په اروپا پسې تړاو نه لري.
د امريکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د اروپايي هېوادونو يادو څرګندونو مایوسه کړی او ويلي يې دي، چې اروپايي ملګري هېوادونه ناشکره دي او د امریکا مرستې يې هېرې کړې دي.
شنونکي د اروپايي هېوادونو د دغو څرګندونو لامل دا بولي، چې هغوی له کورنیو سياسي فشارونو سره مخ دي او غواړي له امنيتي ننګونو څخه لرې پاتې شي. د دې ترڅنګ، اروپا په اخلاقي لحاظ هم د امريکا په اوسنيو جنګي عملیاتو کې برخه نه اخلي او د ټرمپ پخوانۍ ناسمو څرګندونو ته يې ځواب ویلی دی.
د امریکا، اسرائيل او ايران ترمنځ د شخړو په شدت سره په هرموز تنګي کې د بېړيو د تګ راتګ د ساتلو ستونزې او د اوکراين پر اوسني وضعيت منفي اغيزې مخ په زياتېدو دي او په دې اړه د ټرانس اتلانتیک د نظريو توپيرونه هم زيات شوي دي.
د اروپايي ټولنې د ډيپلوماتيکو او امنيتي تګلارو لوړ پوړي استازي کلاس د مارچ په ۱۶مې نېټې رسنيو ته ويلي، چې د امریکا، اسرائيل او ايران ترمنځ شخړه په اروپا پسې تړاو نه لري او دوی نه غواړي چې په دې جګړې کې ښکيل شي. د اروپايي ټولنې غړي هېوادونه نيت نه لري چې په سور سمندر او خلیج کې د بېړيو د تګ راتګ ساتونکي عمليات هرموز تنګي ته پراخ کړي.
اروپا په هرموز تنګي کې د بېړيو د تګ راتګ د ساتلو په برخه کې د امريکا غوښتنې ته بې پروا غبرګون ښودلی دی. شنونکي يې درې لاملونه يادوي.
۱. اروپا نه غواړي د امريکا د پوځي اقداماتو بيه پرې کړي.
امريکا او اسرائيل په داسې حال کې، چې د ملګرو ملتونو له امنیت شورا يې اجازه نه وه اخيستې او له ایران سره د ډيپلوماتيکو مذاکراتو په درشل کې، ناڅاپي پر دغه هېواد بريدونه پيل کړل، چې له امله يې د ماشومانو په شمول ګڼ شمېر ملکيانو ته مرګژوبله اوښتې ده.
اروپايانو په دې اړه کرکه ښودلې ده.
۲. اروپايي هېوادونه پر ډيپلوماتیکو لارو چارو د اوسنۍ ستونزې حل غواړي.
برېتانيې، فرانسې او جرمني د ايران د اټومي تړون د خبرو مهم ګډونوال وو او د خبرو له لارې د ايران د مسئلې د حل وفصل غوښتنه کوي او په دې برخه کې ښې تجربې لري.
کلاس د مارچ په ۱۶مې نېټې رسنيو ته ويلي، چې اروپايي ټولنه په هرموز تنګي کې د ستونزو د ډيپلوماتيک حل وفصل لپاره هڅې کوي.
د ايران مسئلې او په هرموز تنګي کې د بېړیو د تګ راتګ د ساتلو په هکله د امريکا او اروپا ترمنځ د نظريو د توپيرونو له امله د دواړو خواوو ترمنځ اختلافونه زیات شوي دي.
ایران ويلي، هرموز تنګی به يوازې د دښمنانو او د دوی د ملګرو او د تېري کوونکو پر وړاندې بند وي او که اروپايي هېوادونه د امريکا په غوښتنې په دې تنګي کې د بېړيو د تګ راتګ ساتنه وکړي، نو ایران به ورته د دښمن په سترګه وګوري.
بله خوا، د هرموز تنګي د بندېدو تر منفي اغېزې لاندې په نړۍ کې د نفتو بيه له ۲۰۲۲م کال راهيسې تر ټولو ډېره لوړه شوې ده.
روسيه د نړۍ د يوه مهم نفتي توليدي هېواد په توګه، چې له څو کلونو راهيسې د بنديزونو په لومه کې ښکيل دی، اوس د نفتو د بيو له زياتوالي څخه ډېر عوايد ترلاسه کوي.
امريکا هم د نفتو د صادراتو په برخه کې پر روسيې بنديزونه کم کړي دي. ځيني اروپايي شنونکي وايي، چې دا به د روسيې اقتصادي فشارونه هم کم کړي.