پرون د مې درېیمه د مطبوعاتو د ازادۍ نړیواله ورځ وه. دغه ورځ داسې مهال په افغانستان کې نمانځل کېږي، چې خبریالان او د مطبوعاتو کارکوونکي له جدي ګواښونو سره مخ دي. نړیوالې ادارې او په کابل کې د ځینو هېوادونو سفارتونو هم د افغان خبریالانو پر وړاندې د ګواښونو د موجودیت خبره کوي، خو تر څنګ یې وایي چې دوی په افغانستان کې د بیان ازادۍ ملاتړي دي. افغان حکومت هم مني چې د خبریالانو لپاره خنډونه ډېر دي، خو د دې تر څنګ د بیان ازادي خپله لویه لاس ته راوړنه بولي او د خبریالانو د خوندیتوب ژمنه کوي.
تېره ورځ د مې درېیمه د مطبوعاتو د ازادۍ نړیواله ورځ وه. د ملګرو ملتونو عمومي منشي انتونیو ګوترېش په همدې مناسبت په خپاره کړي پیغام کې د نړۍ د ټولو هېوادونو له حکومتونو وغوښتل چې د بیان ازادۍ ته درناوی وکړي او د خبریالانو په مخ کې شته خنډونه له منځه یوسي. د ده په خبره، نړیوال معلوماتو ته د لاسرسي حق لري او مطبوعات هغه برخه ده چې نړیوالو ته بې پرې او کره معلومات رسولی شي. هغه همدا راز ټینګار کړی چې ملګري ملتونه د نړۍ په ګوټ ګوټ کې د بیان له ازادۍ او د خبریالانو له حقوقو دفاع کوي.
د دې تر څنګ په افغانستان کې بیا دا ورځ داسې مهال نمانځل کېږي چې خبریالان او رسنۍ له بې مخینې ګواښ سره مخ دي. تېر کال د افغان خبریالانو لپاره خونړی کال و، چې ګڼ خبریالان په خونړیو هدفي بریدونو کې ووژل شول او د رسنیو کار له ګڼو خنډونو سره مخ و. په افغانستان کې د ځینو هېوادونو سفارتونو او نړیوالو ادارو د افغان خبریالانو اوسنی وضعیت د جدي اندېښنې وړ بللی او وایي چې د دوی د کارونو پر وړاندې ګڼ خنډونه پراته دي. دوی پر افغان حکومت غږ کړی، چې باید د خبریالانو د امنیت د تامین لپاره هر اړخیز او جدي ګامونه پورته کړي. په دې ډله کې امریکا، اسټرالیا، کاناډا، ډنمارک، فنلنډ، فرانسې، المان، ایټالیا، هالنډ، ناروې، سویډن، اروپایي ټولنه او یوناما شامل دي. دوی په یوه ګډه اعلامیه کې ویلي چې په افغانستان کې د بیان ازادۍ او مطبوعاتو ملاتړي دي او په دې برخه کې هر اړخیزو همکاریو ته ادامه ورکوي.
یادو هېوادونو او نړیوالو ادارو د ملاتړ د څرګندولو تر څنګ پر افغان حکومت هم غږ کړی، چې د خبریالانو امنیت خوندي کړي او هغه کسان دې محاکمه کړي چې خبریالانو ته ګواښونه جوړوي او یا پر دوی د هدفي بریدونو هڅه کوي.
بلخوا افغان حکومت بیا وايي چې د بیان ازادي یې ستره لاسته راوړنه ده او د دې لاسته راوړنې د ساتلو لپاره به هڅه کوي. د ولسمشر دویم مرستیال په همدې مناسبت په کابل کې جوړې شوې غونډې ته د خبرو پر مهال وویل چې د خبریالانو پر وړاندې ګواښونه پراته دي، خو افغان حکومت وخت پر وخت د دغو خنډونو او ګواښونو د لرې کولو لپاره هڅه کړې ده. هغه ویلي، افغان حکومت د خبریالانو د وژل کېدو قضیې څېړلي او د ډېرو دغه ډول ترهګریزو پېښو عاملین هم نیول شوي دي. د ده په خبره: «د بېلګې په ډول د تاوتریخوالي وروستیو قضیو عاملین نیول شوي، د الیاس داعي، د رحمتالله نېکزاد، بسمالله عادل ایماق، ملالې میوند، یوسف رشید، د عبدالمنان ارغند او د کابل په شش درک سیمه کې د نهو خبریالانو د وژنو عاملین او د کابل په لوېدیځ کې د صمیم فرامرز، رامین احمدي، د بيبيسي خبریال احمدشاه قاتلین نیول شوي دي او دوسیې یا څارنوالۍ کې تر څېړنې لاندې دي او یا هم محکمې فیصله کړې ده».
په کابل کې د یوناما مشرې ډیبورا لاینز هم د مطبوعاتو د ازادۍ په مناسبت په جوړه شوې غونډه کې د خبرو پر مهال ویلي چې افغان خبریالان په بېلو برخو کې له ستونزو او خنډونو سره مخ دي او ټولې خواوې باید د خبریالانو حقوقو ته درناوی وکړي.
افغان خبریالان بیا وایي چې دوی له سترو ننګونو او ستونزو سره مخ دي. د بیان ازادۍ کور مشر دانش کړوخېل ویلي چې چې د امنیتي ستونزو تر څنګ ګڼې نورې ستونزې هم لري چې د کارونو د ځنډني کېدو او خنډ لامل دي. د ده په خبره: «هدفي وژنې، د ژورنالېستانو امنیت، اطلاعاتو ته نهلاسرسی د ژرنالېستانو مهمې ستونزې دي چې موږ یې اندېښمن کړي یو، زموږ هیله دا ده چې د جګړې ښکېلې خواوې باید د بیان ازادۍ ته درناوی وکړي».
په کابل کې د مطبوعاتو د ازادۍ ورځ داسې مهال نمانځل کېږي، چې وروستي امنیتي وضعیت نه یوازې د عامو افغانانو ژوند ته ګواښونه جوړ کړي، بلکې د خبریالانو او رسنیو لپاره یې هم اندېښنې او ننګونې رامنځ ته کړې دي.
