د تېر کال په اګست مياشت کې په افغانستان کې طالبان واک ته ورسېدل. ورپسې امريکا د دغه هېواد د مرکزي بانک په ميليارډو ډالرو شتمنۍ کنګل کړې، چې له دې امله په افغانستان کې بهرني اسعار ډېر کم شول، د توکيو بيې لوړې شوې او د خلکو د بېوزلۍ حالت سخت شو.
د روان کال د اګست په لسمه نېټه ۷۱ تنو نړيوالو اقتصادي پوهانو او نورو شخصيتونو د امريکا حکومت ته يو پيغام ولېږه او ورڅخه و یې غوښتل، چې د افغانستان د مرکزي بانک کنګل شوې ۷ ميليارډه ډالره شتمني بېرته ورکړي.
په افغانستان کې د طالبانو د حاکميت د يو کال پوره کېدو په درشل کې د امريکا په شمول د ځينو هېوادونو لخوا د افغانستان د شتمنۍ د کنګل کېدو مسئله يو ځل بيا د افغانستان او ټولې نړۍ د خبري رسنيو د سر ټکی وګرځېده. په ياد پيغام کې ليکل شوي، چې امريکا نه شي کولی د افغانستان د مرکزي بانک د شتمنۍ د کنګلولو قانونيت او معقوليت ثابت کړي.
دغو کارپوهانو د افغانستان د اقتصادي ستونزو او د طبيعي مصيبتونو د پر له پسې سختوالي او د بشري ناورينونو په هکله اندېښنې څرګندې کړي او په خپل پيغام کې يې ليکلي، چې د امريکا تګلارې د افغانستان ستونزې زياتوي او پر اور تيل اچوي.
د تېر کال په اګست کې امريکا په بېړې سره له افغانستان څخه خپل پوځونه و ایستل، د امريکا تر ملاتړ لاندې پخوانی نظام سقوط شو او طالبانو په لنډ وخت کې د ټول افغانستان حاکميت تر لاسه کړ. امريکا سمدستي د افغانستان د مرکزي بانک څه باندې ۷ ميليارډو ډالرو شتمني کنګل کړه او نور څه دپاسه ۲ ميليارډو ډالرو شتمني د بريتانيا، جرمني او عربي متحده اماراتو په لاس کې ده.
دغو کارپوهانو دې ته اشاره وکړه، چې له افغانستان څخه د امريکايي پوځ له وتلو وروسته د دغه هېواد په دننه کې اقتصادي فعالیتونه ژر کم شوي او د نړيوالو مرستو اندازه تر زياتې اندازې پورې ټيټه شوې ده. په همدې حال کې په افغانستان کې اقتصاد ګډوډ شوی، د افغانستان څه باندې نيمه برخه خلک او شاوخوا دری میلیونه ماشومان د خوراکي توکو له بحران سره مخ دي.
د افغانستان ډېرو خبري رسنيو د دغو اقتصادي پوهانو پيغام خپور کړ. د دغو خبري رسنيو په خبرونو کې د افغانستان د مرکزي بانک د چارواکي په قول راغلي، چې که دغه شتمني ازاده شي او بېرته افغانستان ته ورکړل شي، نو دغه بانک به د یادې شتمنۍ له لارې د اقتصاد د بيا احيا کولو او د پولي بازار د ثابت ساتلو توان ولري.
د چين میډيا ګروپ سي اېم جي خبريالانو په دې وروستیو کې په کابل کې دا ليدلي، چې له يوې خوا د افغانستان پيسې ( افغانۍ) په پرله پسې توګه خپل ارزښت ټيټ کړی، له بلې خوا د افغانستان د توکو او غلو دانو بيې د لوړېدو په حال کې دي.
زيات شمېر ملکي وګړيو سي اېم جي ته ويلي، چې دوی ډېرې اقتصادي ستونزې لري. برسېره پر دې، امريکا او د طالبانو حکومت د جولای په پای کې د هغه وړانديز په هکله چې تر نړيوال نظارت لاندې د باوري صندوق د جوړولو له لارې د افغانستان مرکزي بانک شتمني وکارول شي، د نظريو تبادله وکړه، خو دواړو خواوو د دغې شتمنۍ د نظارت کولو د مسئلې په هکله زيات توپيرونه درلودل.
د چين د بهرنيو چارو وزارت وياند وانګ ون بين د دغه پيغام په هکله وويل، چې امريکا په نژدې شلو کلونو کې په باداري توګه د افغانستان نظام بدل کړ، خو د دغه هېواد د خلکو له بېوزلۍ او ناورين څخه په راويستلو کې پاتی راغله، حتی د افغانستان د خلکو د ژوند او پرمختګ بحران یې زيات کړ.
سره له دې چې امريکايي پوځ له افغانستان څخه وتلی دی، خو د امريکا لخوا تر سره شوي جنايتونه دوام لري او لا هم د دغه هېواد د خلکو احساسات ځپي. د افغانانو کړاوونه به تر هغه وخته پای ته ونه رسېږي، څو د امريکا لخوا افغانستان ته د اوښتو زيانونو مخه ونه نیول شي.
