په وروستیو ورځو کې د افغانیو بیه د بهرنیو اسعارو، په ځانګړي ډول د ډالرو پر وړاندې په بې ساري ډول را لوېدلې ده. دې چارې په بازارونو کې د توکو بیې لوړې کړې دي، اقتصادي ستونزې او فقر ورسره زیات شوي او اسلامي امارت هم له دې کبله تر فشار لاندې راغلی دی. اوس د ریاست الوزرا د اقتصادي مرستیال تر مشرۍ لاندې یوه کمېټه ټاکل شوې چې د افغانۍ د را لوېدو عوامل پیدا کړي او د مخنیوي لپاره یې لاس په کار شي. د بهرنیو اسعارو پر وړاندې د افغانیو د را لوېدو عوامل دوه ډوله ده، یو داسې عوامل دي چې کنټرولول یې اوس ناشوني او یا زموږ له وسه لوړ دي او یا هم وخت ته اړتیا لري، خو ځیني عوامل داسې دي چې هغه موږ کنټرولی او له منځه وړلی شو. له همدې امله دا عوامل باید وپېژندل شي او بیا ګام پورته شي.
لوی سیاسي تحول، د جمهوریت د نړیدلو او د اسلامي امارت د واکمنۍ ډول، سیاسي بې ثباتي، له نړۍ سره د افغانستان د رسمي اړیکو پرې کېدل، د افغانستان بانک د شتمنیو کنګل کېدل، بندیزونه، بانکي بحران، له هېواده تېښته، له اقتصادي اړخه پر بهرنیو مرستو زموږ تکیه، په جمهوریت دوره کې په مصنوعي ډول د افغانیو د ارزښت ساتل او ځیني نور داسې عوامل شته چې د افغانیو ارزښت یې کم کړی، خو زموږ لپاره یې اوس کنټرول ناشونی، یا ستونزمن او یا هم وخت نیوونکی دی.
داسې عوامل هم شته چې که موږ ورته پام وکړو، نو مخنیوی یې کولی شو او د افغانۍ ارزښت تر ډېره پورې ساتلی شو. تر ټولو لومړۍ چاره چې موږ یې کولی شو، هغه د ډالرو د مافیا پر ضد ګام پورته کول دي. همدا اوس داسې مافيايي کړۍ فعالې دي چې له بازارونو ډالر اخلي او د ډالرو د بیو د لوړوالي لپاره یې زخیره کوي. دا چاره په بازار کې د ډالرو د کمښت سبب کېږي، ډالر پورته کېږي او افغانۍ را لوېږي. ددې مافیا اصلي موخه اقتصادي ده، خو دا شک هم کېدلی شي چې سیاسي عوامل به هم پکې رول ولري. دویمه چاره د ډالرو د قاچاق مخنیوی دی. ویل کېږي همدا اوس هره ورځ ایران، پاکستان او نورو ګاونډیو هېوادونو ته له افغانستان څخه ډالر قاچاق کېږي. دا چاره د ډالرو د کمښت لامل کېږي چې د افغانۍ پر ارزښت منفي اغېز کوي. په ټولنیزو او نورو رسنیو کې منفي تبلیغات او د اوازو خپرول هم ددې سبب کېږي چې خلک پر افغانیو بې باوره شي او دا بې باوري د افغانۍ د را لوېدو سبب کېږي. په اقتصادي او بانکي سکټورونو کې د نامسلکي کسانو ګومارنه هم ستونزه زیاتوي او پکار ده چې پام ورته وشي. په بازار کې د دولت نه مداخله هم ددې سبب شوې چې دا ستونزه زیاته شي. ګڼ نور عوامل هم شته چې تمه ده نوې ټاکل شوې کمېټه ورته پام وکړي.
د افغانیو د ارزښت ساتلو لپاره د هغو عواملو مخه باید په چټکۍ ونیول شي چې په لنډ وخت کې ممکن دي او په اوږده مهال کې د لویو او اساسي عواملو په برخه کې هم باید پلان جوړ شي، کار وشي او دې چارې ته جدي پام وشي.
