امريکا او ايران د تېرو څو مياشتو له شخړو، جنجالونو او مذاکراتو وروسته اوربند ته رسیدلي او ټاکل شوې، د جون په نولسمې نېټې به يو هوکړه لیک لاسليک کړي.
دغه هوکړه لیک په يوه نيمه پاڼه کې لیکل شوی؛ راتلونکی به يې څنګه وي؟
په دغه هوکړه لیک ويل شوي، چې دواړه خواوې به نهایي موافقې ته د رسېدو لپاره د دویم پړاو ۶۰ ورځني مذاکرات ترسره کوي، خو واشينګټن او تهران تراوسه د دغه هوکړه لیک د محتوياتو په اړه څه نه دي ويلي.
د چين د نينګشيا پوهنتون د چین – عربي هېوادونو انسټېټيوټ مشر نيو چون شين رسنيو ته ويلي، که د هوکړه لیک محتويات خپاره شي، امريکا او ايران به د خپلو لورو او ګټو ته په کتو د تفاهم ليک متن بيان کړي.
نوموړي ويلي، د دقيقو مسئلو په مذاکراتو کې د امريکا او ايران ترمنځ نه پخلا کيدونکي اختلافات لا نه دي حل شوي، نو ځکه د هوکړه لیک متن يوازې په يوه نيمه پاڼه کې ځای شوی دی. دواړو خواوو هوکړې ته د رسېدو لپاره زياتې اصلي مسئلې څنډې ته کړې دي. دغه راز د دواړو خواوو لپاره د مسئلو د بيانولو لويه فضا هم پاتې ده.
د چين د عصري نړيوالو اړيکو انسټېټيوټ د منځني ختيځ د څېړنيز مرکز مرستيال چين تيان د هرمز تنګي پرانيستنه د امريکا او ايران ترمنځ د هوکړه لیک ډېره مثبته پايله بللې ده. هغه رسنيو ته ويلي، دا د ليدو وړ او ګټور کار دی، چې د هرمز تنګي ټرانسپورت به تر يوې اندازې اعاده شي، خو په نورو برخو کې د هوکړه لیک اغېزه محدوده ده.
چين تيان د بېلګې په توګه ويلي، په ياد هوکړه لیک کې ويل شوي، چې امريکا او ايران به په ټولو جنګي ډګرونو کې اوربند عملي کوي، خو د لبنان په جنګي ميدان کې هراړخيز اوربند اسان کار نه دی. نو په اوږدمهال کې دا ډاډ نشته، چې د امريکا او ايران ترمنځ جنګ به بيا نه پيل کېږي. برسېره پر دې، د ايران اټومي مسئله لاهم پر ځای پاتې ده.
چين تيان ويلي، د اټومي مسئلې د خبرو، د بنديزونو د لغوه کولو او د کنګل شويو پيسو د خوشي کولو په شمول د هوکړه لیک ډېر موضوعات د راتلونکي تړون په تطبيق او مذاکراتو پسې تړل شوي او په اوسني پړاو کې دا ټولې مسئلې پوره او اغېزمنې نه دي حل شوي. په بله ژبه، دواړو خواوو د دغه هوکړه لیک د تطبيق لپاره شرايط ټاکلي او د عملي کولو په بهير کې يې انعطاف ښودلی دی.
نيو چون شين پر دې نظر دی، چې د امريکا او ايران ترمنځ نږدې ټولې ستونزمنې مسئلې د راتلونکي پړاو خبرو اترو ته پاتې دي.
چين تيان د راتلونکو ۶۰ ورځو خبرو کې د اصلي پايلو ترلاسه کول ډېر ستونزمن بللي او په خبره يې، اټومي مسئله د دوهم پړاو په خبرو کې مرکزي اهميت لري. امريکا او ايران له دې نه مخکې هم ډېرو کلونو کې د اټومي مسئلې په اړه جنجالونه کړي دي.
اوسمهال د ايران د ذروي موادو او تاسيساتو د حل او د دغه هېواد پر اټومي کړنو د محدوديت د کچې په شمول ځيني ستونزې لا پر ځای پاتې دي او يادې ستونزې د بنديزونو په لغوه کولو پسې تړلې دي.
پر اټومي مسئلې برسېره، د دوهم پړاو خبرې له ډېرو موانعو سره هم مخ دي. يوه موانع يې دا ده، چې اسرائيل به هرومرو د امريکا او ايران د راتلونکو خبرو د درولو هڅې کوي. د هوکړه لیک د عملي کېدو بهير د بدلون له امکاناتو سره مخ دی او دغه وضعيت به د امريکا او ايران پر مذاکراتو اغېزې ولري.
