۲۰۲۵م کال د چين او افغانستان ترمنځ د ډيپلوماتيکو اړيکو د جوړېدو له ۷۰مې کليزې سره برابر و.
چين او افغانستان له ۷ لسیزو راهیسې د سیاسي متقابل باور، بشري مرستو او اقتصادي او سوداګریزو همکاريو په ګډونو ډېرو برخو کې دوامدار او ثابت پرمختګ موندلی دی. دا له خپلو ګاونډيو هېوادونو سره د چین د دوستۍ، صميميت، متقابلو ګټو او ډیپلوماسۍ یوه روښانه برخه او د انسانانو د ګډې ټولنې د نظريې یوه ثابته بېلګه ده.
د چین او افغانستان ترمنځ ښې اړيکې اوږد تاريخ لري. چين د افغانستان ګاونډی دی او دغه هېواد له ګاونډيانو سره ښه ګاونډیتوب کوي او دوستۍ ته يې په درنه سترګه ګوري.
د چين او افغانستان ترمنځ ډيپلوماتيک تګ راتګ.
د چين سفارت او د افغانستان حکومت د دغه هېواد په بهرنيو چارو وزارت کې د ۲۰۲۵م کال د جنورۍ په شلمه نېټه د خپلمنځي ډيپلوماتيکو اړيکو د جوړېدو د ۷۰مې کليزې د نمانځنې فعاليت ترسره کړ.
د چين صدراعظم لي چيانګ او د افغانستان د حکومت رئيس الوزرا محمد حسن اخوند په همدې ورځ يو بل ته د دواړو هېوادونو د ډيپلوماتيکو اړيکو د ټینګېدو د ۷۰مې کليزې په مناسبت د مبارکۍ پیغامونه واستول، چې د دواړو هېوادونو ترمنځ د متقابل درناوي او مساواتو پر بنسټ د همکاريو تاريخ ته يې پکې کتنه کړې ده.
د ۲۰۲۵م کال په مې او اګست کې د چين او افغانستان بهرنيو چارو وزيرانو په جلا جلا توګه يو د بل هېواد ته سفرونه وکړل .
د چين بهرنيو چارو وزير وانګ يي د مې په ۲۱مه نېټه په پلازمېنې بېجينګ کې د افغانستان له سرپرست بهرنيو چارو وزير امير خان متقي سره ولیدل
وزير وانګ يي د امير خان متقي له ياد سفر درې میاشتې وروسته د اګست په ۲۰مه نېټه له افغانستان څخه ليدنه وکړه او دا اول ځل و، چې په کابل کې د دواړو هېوادونو د بهرنيو چارو وزيرانو ترمنځ ليدنه او د چین، افغانستان او پاکستان ترمنځ درې اړخیز مذاکرات ترسره شول.
وانګ يي په کابل کې د افغانستان د رئيس الوزرا محمد حسن اخوند او د بهرنيو چارو وزير امير خان متقي په شمول له مهمو دولتي مشرانو سره ولیدل او د نظريو تبادلې يې ورسره وکړې.
سربيره پر دې، په ۲۰۲۵م کال کې د افغانستان د ډيپلوماتانو او خبري رسنيو په شمول ګڼ شمېر پلاويو چين ته سفرونه وکړل او د چين د پرمختګ په هکله يې ژور مالومات ترلاسه کړل.
چین له افغانستان سره د ډیپلوماتیکو اړیکو د عادي کولو ملاتړ کړی او په نړیوالو څو اړخیزو ډګرونو کې يې د افغانستان لپاره غږ پورته کړی دی.
د چين کړنلاره د ځینو هیوادونو له یو اړخیزې لارې سره، چې فشارونو سره مله وي، بشپړ توپیر لري او د افغانانو د اساسي ګټو او د سیمې له اوږدمهاله ثبات سره سمون لري.
له افغانستان سره د چين بشري مرستې
افغانستان اوږدمهالې جګړې او طبيعي مصيبتونو ځپلی هېواد دی او چين تل ورسره مرستې کړې دي.
چين له اوږدې مودې راهيسې په افغانستان کې د زلزلو، سيلابونو په شمول طبيعي پېښو ته پاملرنه کوي او بې له شرط او قیده وسره مرستې کوي.
چين له ۲۰۲۱م کال راهيسې افغانستان سره د درې سوو ميليونو يوانو په ارزښت بشري مرستې کړي، چې پکې خوراکي توکي، درمل او ژمني توکي شامل دي.
د چين د سره صليب ټولنې د ۲۰۲۵م کال په فبرورۍ د افغانستان له سرې مياشتنې ټولنې سره همکاريز يادښت لاسليک کړی دی.
د ۲۰۲۵م کال د اګست په ۳۱مه نېټه د افغانستان د ختيځ کونړ ولايت په شمول ځينو سیمو کې د ريکتر په کچه ۶ اعشاريه ۰ درجې زلزله وشوه، چې له امله یې خلکو ته سخت ځاني او مالي زیانونه ورسیدل. له زلزله ځپلو سره د چین د حکومت د بېړنيو بشري مرستو لومړۍ او دويمه جوپه په وار سره کابل ته ولېږدول شوه، چې پکې د خیمو او فرشونو په شمول د ژوند اړين توکي شامل وو او د چین د هوايي ځواک د دوو یون–۲۰ نمبر الوتکو په وسیله کابل ته ولېږدول شوه.
د چين او افغانستان مخ په پراخېدو سوداګري
د چين دولت رئيس شي جين پينګ د ۲۰۲۵م کال په جون کې د چين او منځنۍ اسيا په دويمه سرمشريزه غونډه کې وويل، چې افغانستان زمونږ نږدې ګاونډی دی، نو باید پياوړې همکارۍ او د پرمختګ توان د پياوړتيا لپاره ورسره مرسته وکړو، څو په دغه هېواد کې سوله او ثبات رامنځته او بيا رغونه يې چټکه شي.
د چين حکومت له ۲۰۲۴م کال راهیسې له افغانستان څخه پر ټولو واردونکو محصولاتو د صفر تعرفې تګلاره غوره کړې او د افغانستان د ښه کيفيت محصولاتو د صادراتو هڅونه يې کړې ده.
په ۲۰۲۵م کال کې د چين بازار ته د افغانستان په شمول د بېلا بېلو هېوادونو د محصولاتو د معرفي کېدو ډول ډول نندارتونونه ترسره شوي دي. د چين د لوېديځ نندارتون، د چین – جنوبي اسیا نهم نندارتون او د چين اتم نړيوال وارداتي نندارتون په شمول د يو لړ نندارتونونو له لارې ګڼ شمېر افغان تجارانو د افغانستان ښه محصولات چيني بازار ته وړاندې کړي دي.
د افغانستان د صنعت او سوداګرۍ وزارت په يو راپور کې ويلي، چې د روان کال په لومړيو نهو مياشتو کې د افغانستان او چين ترمنځ سوداګريز حجم ۷۴۵ ميليونه ډالرو ته رسېدلی دی.
د چين او افغانستان ترمنځ مستقيم تګ راتګ هم ثابت روان دی. د ۲۰۲۵م کال د اپرېل په ۳۰مه نېټه له چين څخه ۱۰۰۰۰م معياري کنټينر د چين او افغانستان ترمنځ د چټک لاين پر لارې افغانستان ته ورسېد.
په ۲۰۲۵م کال کې زياتو چيني شرکتونو د افغانستان د معدن په چارو کې پانګونې کړې دي. د افغانستان د میس عینک پروژه، چې مسوولیت يې یوه چیني شرکت ته ورکړل شوی، له سختو ستونزو وروسته د ۲۰۲۵ کال په پای کې په تدریجي ډول د استخراج پړاو ته داخله شوې ده. که دغه معدن ښه او معياري استخراج شي، نو اټکل کېږي چې په کال کې به لس ټنه میس ترې ترلاسه شي.
د چين او افغانستان ترمنځ همکارۍ د محصولاتو تجارت څخه د صنعت او ګډ ټرانسپورټ په شمول بېلا بېلو برخو ته غځېدلې دي.
چين او افغانستان د ډيپلوماتيکو اړيکو د جوړېدو ۷۰مه کليزه ولمانځله او راتلونکی ۲۰۲۶م کال کې به يې د اړيکو ۷۱مه کلیزه وي.
د چين او افغانستان ترمنځ همکارۍ له ډېرو فرصتونو او هم ننګونو سره مخ دي، په دې هېله چې دواړه هېوادونه د ګډ برخليک د ستراتيژۍ په رڼا کې متقابل باور ټينګ کړي او په بېلا بېلو برخو کې خپلمنځي همکارۍ او اړيکې نورې هم وغوړوي.