په افغانستان کې کرنه د ډېرو خلکو د ژوند اساسي برخه ده، خو بیا هم زموږ بزګران په ډېرو برخو کې له ستونزو سره مخ دي. د کرنې په برخه کې د پوهاوي او زدهکړو نشتوالی یوه لویه ستونزه ده چې ډېری افغان بزګران ورسره لاس او ګرېوان دي. په افغانستان کې اکثره بزګران بېسواده دي او معلوماتو ته لاسرسی نه لري.
دا حالت د بزګرانو لپاره د نویو تخنیکونو او پرمختللو میتودونو څخه د ګټې اخیستو خنډ ګرځي. د تېرو شلو کلونو په جریان کې حکومت د کرنې په برخه کې ډېر کار نه دی کړی، چې له امله یې بزګران په خپل حال پاتې دي. بهرنیو نادولتي موسسو چې په دې برخه کې یې مرستې کړي دي، هغه هم په ډېرو مواردو کې د امنیتي ستونزو او اداري فساد له امله بې ګټې شوې دي.
له همدې امله بزګران لا هم په لرغونو میتودونو او عنعنوي طریقو باندې بسنه کوي، چې دا نه یوازې د کرنیزو تولیداتو د کمښت لامل کېږي، بلکې د خاورې او اوبو سرچینو ته هم زیان رسوي. اوس چې په افغانستان کې امنیتي وضعیت ښه شوی دی، نو اړینه ده چې حکومت او نادولتي موسسې دې برخې ته ځانګړې پاملرنه وکړي.
حکومت باید د کرنې په برخه کې د پوهاوي پروګرامونه پیل کړي او بزګرانو ته عملي روزنه ورکړي. دې پروګرامونو کې باید د نوو تخنیکونو او پرمختللو میتودونو په اړه بشپړ معلومات ورکړل شي، ترڅو بزګران وکولی شي خپل محصولات زیات کړي او د کورنیو اقتصادي وضعیت ښه کړي. بزګران باید په مختلفو برخو کې روزنه ترلاسه کړي، لکه د اوبو سم مدیریت، د خاورې د حاصلخېزې کولو تخنیکونه، د نباتاتو د ناروغیو او افتونو سره مبارزه، او د نوو تخمونو او نباتاتو کښت.
دې تخنیکونو او معلوماتو سره بزګران کولی شي خپل محصولات څو چنده زیات کړي او د خپلې ځمکې حاصلخېزي لوړه کړي. د پوهاوي پروګرامونه باید په محلي ژبو او ساده طریقه وړاندې شي، ترڅو بزګران په اسانۍ سره پوه شي او عملي یې کړي. د دې ترڅنګ، حکومت او نادولتي موسسې باید د بزګرانو سره د تخنیکي مرستو ترڅنګ مالي مرستې هم وکړي، ترڅو هغوی وکولی شي نوي تخنیکونه او وسایل وپيري او په خپلو ځمکو کې یې عملي کړي.
په دې برخه کې د ښځینه بزګرانو پاملرنه هم اړینه ده. په ډېرو کلیو کې ښځې د کرنې په برخه کې لوی رول لري، خو هغوی هم له زدهکړو او پوهاوي څخه محرومې دي. باید ځانګړي پروګرامونه د ښځینه بزګرانو لپاره هم ترتیب شي، ترڅو هغوی هم وکولی شي د نوو تخنیکونو څخه ګټه واخلي او خپل تولیدات زیات کړي. د کرنې د پرمختګ لپاره باید علمي څېړنې او تجربې هم ترسره شي. پوهنتونونه او تحقیقاتي مرکزونه باید د کرنې په اړه نوي او پرمختللي میتودونه وڅېړي او بزګرانو ته یې وړاندې کړي.
دا به نه یوازې د بزګرانو د پوهاوي کچه لوړه کړي، بلکې د کرنیزو تولیداتو کیفیت به هم ښه کړي. د بازار موندنې پروګرامونه هم باید پیل شي، ترڅو بزګران وکولی شي خپل محصولات په مناسب قیمت وپلوري او خپلې اقتصادي ګټې زیاتې کړي. په پای کې، د افغان بزګرانو پوهاوی نه یوازې د هغوی خپل ژوند بهتره کولی شي، بلکې د ټول هیواد د اقتصادي پرمختګ او سوکالۍ لامل هم ګرځېدی شي.
نو په دې برخه کې باید ټول اړخونه خپل مسوولیتونه وپیژني او په ګډه کار وکړي ترڅو زموږ بزګران د یو روښانه راتلونکي په لور لاړ شي. حکومت، نادولتي موسسې، او محلي مشران باید لاسونه سره یو کړي او په ګډه د بزګرانو د پوهاوي لپاره هڅې وکړي. دا به نه یوازې زموږ د کرنې سکتور ته وده ورکړي، بلکې د ټول افغانستان اقتصادي وضعیت به هم ښه کړي او د بزګرانو ژوند به تغیر کړي.