د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د فېبرورۍ په لومړۍ نېټې پر چيني توکو ۱۰ سلنه او د کاناډا او مکسيکو پر وارېدېدونکو توکيو ۲۵ سلنه تعرفې لوړې کړي او اروپايي ټولنې ته یې د لوړو تعرفو ګوتڅنډه کړې ده.
چين، مکسيکو، کاناډا او اروپايي ټولنې د ډونالډ ټرمپ د لوړو تعرفو په اړه بېلا بېل غبرګونونه ښودلي دي.
د کاناډا لومړي وزير جسټن ټروډو د فبرورۍ په دویمې نېټې يوه مطبوعاتي کنفرانس ته ويلي، چې د امريکې د لوړو تعرفو پر وړاندې به يې د هېواد غبرګون ټوليز یا جامع وي او د ۱۵۵ ميلياردو ډالرو په ارزښت پر امريکايي وارداتي توکو به ۲۵ سلنه تعرفې ولګوي.
نوموړي دا هم ويلي، چې د ډونالډ ټرمپ ياده کړنه به په امريکا کې پر بیو مستقيمې اغېزې وکړي او اقتصاد به یې زیان ومومي.
د مکسیکو ولسمشرې کلوډيا شینباوم بیا د ډونالډ ټرمپ د يادې پرېکړې په ځواب کې د غچ اخیستونکو ګامونو ګوتڅنډنه کړې ده.
د امريکې د ګمرکي تعرفو په غبرګون کې د کاناډا او مکسيکو د غچ اخيستونکو تدبیرونو له خپرېدو وروسته، د درې واړو هېوادونو مشرانو په جلا جلا ډول ټليفوني خبرې کړي او ډونالډ ټرمپ سمدستي پر دواړو هېوادونو ګمرکي تعرفې د ۳۰ ورځو لپاره ځنډولې دي، خو پر چيني توکو يې لګولې تعرفې پر خپل ځای پرېښودلې دي.
چين د امريکا ياده کړنه د نړيوالې سوداګرۍ له اصولو څخه سرغړونه بللې او په غبرګون کې يې پر ځينو امريکايي توکو ګمرکي تعرفې لګولې دي او هم يې د سوداګرۍ نړيوال سازمان ته شکایت کړی دی.
د چين د دولتي شورا د ګمرکي تعرفو د مقراراتو کمېټې د فبرورۍ په ۴مې نېټه په يوې اعلاميې کې ويلي، چې د همدې مياشتې له ۱۰مې نېټې څخه به د سکارو، مايع طبيعي ګازو، اومو نفتو او زراعتي ماشينونو په شمول د امريکا پر ځينو وارداتي توکو له ۱۰ سلنې څخه تر ۱۵ سلنې پورې اضافي تعرفې ولګوي او په ورته وخت کې د دغه هېواد سوداګرۍ وزارت د ملي حاکميت، امنيت او پرمختيايي ګټو د ساتلو په موخه د امریکا پي وي اېچ ” PVH” ګروپ او ایلومینا شرکت “Illumina ” د “بې اعتباره ادارو ” لېست کې شامل کړي دي.
د چين سوداګرۍ وزارت په يوې اعلاميې کې ويلي، چې د امريکې يادو شرکتونو د بازار له عادي سوداګریزو اصولو سرغړونه کړې، له چيني شرکتونو سره يې عادي سوداګریزې معاملې بندې او پر وړاندې يې تبعيضي تدبيرونه نيولي او د چيني شرکتونو مشروع حقونه او ګټې يې سختې زيانمنې کړې دي.
د امريکې سپينې ماڼۍ ویاند د ګمرکي تعرفو موخه په دغه هېواد کې د فنټانيل پر وړاندې مبارزه ياده کړې ده.
سپينه ماڼۍ تور لګوي، چې مکسيکو او کاناډا د فنټانيل اومه مواد له چين څخه واردوي او بیا يې په درملو کې کاروي او ورپسې یې امريکې ته صادروي، چې له امله یې امريکايان وژل کېږي.
په امريکا کې له فينټانيل څخه ناوړه او زياته استفاده کېږي او په وروستيو کلونو کې یې سیاستوالوالو د دغې مسئلې پړه پر چين وراچولې او تور پرې لګوي، چې د دغه هېواد له فينټانيلونو سره په مکسيکو کې نشه يي مواد ګډېږي او بيا امريکې ته داخلېږي، نو په همدې پلمه يې د چين پر اړوندو ادارو، تصديو او ملکي وګړيو بنديزونه لګولي دي. .
چين بیا د امريکې د فدرالي حکومت ادراي توان کمزوری بولي او وايي، چې دغه هېواد خپلو خلکو ته د نشه يي توکو د زيانونو په اړه کافي مالومات نه ورکوي، په بېلا بېلو ايالتونو کې يې د درملو د ادارې معيارونه مختلف دي او په څه دپاسه نيمو ايالتونو کې يې د چرسو د قانوني کېدو تګلاره غوره شوې او همدا د فينټانيل او نورو ورته موادو د ناوړه استفادې لاملونه یادوي.
چين وايي، د امريکې سیاسي ګوندونه په خپلمنځي ننداريو بوخت وي او په کوردننه د ستونزو او مسئلو مخه نه نيسي، خو د ټاکنیزو کمپاينونو پرمهال د خلکو د پام اړولو په موخه پر چين او نورو هېوادونو نيوکې کوي او د خپل بام واورې پر نورو وراچوي.
بېجينګ ادعا کوي، چې امريکا په مختلفو لارو د چين پر وړاندې خنډونه جوړوي او د پرمختګ مخه یې نيسي.
ډونالډ ټرمپ د تعرفو په لمن کې یوازې چين، کاناډا او مکسیکو ته ځای نه دی ورکړی، بلکې خپله نږدې متحده اروپايي ټولنه یې هم پکې رانغاړلې ده.
نوموړي په ټينګار ويلي، د اروپايي ټولنې پر محصولاتو به هم ګمرکي تعرفې لوړې کړي او په خبره يې، دغه ټولنه له امريکې ډېره ګټه کوي، خو امريکايي محصولات بیا نه اخلي.
د فرانسې ولسمشر ايمانوېل مکرون د اروپايي ټولنې په اړه د ډونالډ ټرمپ وروستيو څرګندونو ته ګوتڅنډنه کړې او ويلي يې دي، که امريکا د اروپايي ټولنې ګټې تر بريد لاندې راوالي، نو دغه ټولنه به د خپلو مشروعو ګټو لپاره غبرګون وښيي.
د اروپايي ټولنې د بهرنیو چارو او د امنیتي پالیسيو لوړپوړي استازي کاجا کالاس د فبرورۍ په ۳مې نېټې رسنيو ته ويلي، چې د سوداګرۍ جګړه ګټونکی نه لري او په وینا يې اروپايي ټولنه او امریکا یو بل ته اړتیا لري.
د هسپانیې بهرنیو چارو وزیر الوارز بوینو ويلي، د امریکا له خوا پیل شوې سوداګریزه جګړه ښايي پر اروپایي ټولنې اغېزه وکړي، خو په خبره يې، اروپایي ټولنه هم کلک هوډ او وسیلې لري او د ګمرکي تعرفو له اغېزو به ځان وژغوري.
د ډينمارک صدراعظمې میټ فریډریکسن بيا نسبتاً په تونده ژبه ويلي، که د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ پر اروپايي ټولنې زیاتې تعرفې ولګوي، نو دغه ټولنه يې باید پر وړاندې (په ګډه او زغرده) ورته ګامونه پورته کړي.