په وروستیو کې طالبانو یرغلیز بریدونه ډېر کړي. د هلمند خونړۍ جګړه لا هم پای ته نه ده رسېدلې. له دې سره طالبانو په جوزجان، بغلان، زابل، میدان وردګو او ځينو ولایتونو کې افغان ځواکونه په نښه کړي او وژلي دي. په افغانستان کې د ملګرو ملتونو سیاسي استازولۍ (یوناما) ويلي چې د هلمند جګړې ۳۵ زره کسان بې مېنې کړي او مرستو ته اړ دي. ناټو روان تاوتریخوالی په تېرو لسو کلونو کې بې ساري بللی او پر طالبانو يې غږ کړی چې د دوحې له هوکړې سره سم دې تاوتریخوالی کم کړي. امریکا له طالبانو سره د فبرورۍ په ۲۹مه د سولې هوکړه لاسلیک کړه او له دې ډلې سره يې منلې چې خپل ځواکونه به له افغانستانه وباسي.
له دې سره هممهاله، د افغان سولې لپاره د امریکا ځانګړي استازي زلمي خلیلزاد او د غوڅ ملاټر ماموریت عمومي قوماندان جنرال سکاټ مېلر، له طالبانو سره کتلي دي.
د حکومت او طالبانو تماس ډلو، له څو ورځنۍ وقفې وروسته ناسته وکړه او پرېکړه يې کړې چې ژر تر ژره باید پر اجنډا هوکړې ته ورسېږي، څو رسماً مذاکرات پیل شي.
حکومتي لوري چې کومې غوښتنې له طالبانو کړې وې، سور څراغ يې ورته ښکاره کړ، د سولې په درشل کې یې له نظامي فشار کار واخیست، څو ځان ځواکمن وښيي او په مذاکراتو کې ډېر څه تر لاسه کړي. حکومت هم پر طالبانو ځوابي بریدونه وکړل، چې د دواړو لورو په بریدونو کې ملکي وګړي ډېر زیانمن شوي دي.
دا چې د دواړو لورو د تماس ډلو ناسته وکړه؛ دا د امریکا د فشار نتیجه وه. امریکا غواړي په افغانستان کې یو ځل بیا عامه ذهنیت خپل کړي او خلکو ته وښيي چې که امریکا نه وي، افغانان په خپلو کې یو بل وژني او ځمکه پر سور اور بدلوي. له بله اړخه په امریکا کې ولسمشریزې ټاکنې په رارسېدو دي. ټرمپ د ۲۰۱۶ کال په ټاکنو کې له امریکایانو سره ژمنه کړې وه، چې امریکايي پوځيان به د افغانستان له نامعلومې جګړې وباسي. له همدې امله هم امریکا په دواړو لورو فشار راوړ، څو مخکې له ټاکنو یوې پايلې ته ورسېږي.
په دې اړه ان بي سي نیوز هم خبر ورکړی چې ټرمپ د سرتېرو په ايستلو کې جدي دی او مخکې له ټاکنو به د خپل بهرني سیاست په اړه خبرې وکړي.
نیویارک ټایمز بیا د اسیا د چارو شنونکي ډانا سټرول له قوله لیکلي، چې ټرمپ د خپلو خلکو د غولولو هڅه کوي او د امریکايي ځواکونو وتل له افغانستانه عملي نه برېښي.
دغه راز هغو شپږو سفیرانو چې په افغانستان کې یې دندې تر سره کړې وې، د ټرمپ له ادارې غوښتي چې غیر مسوولانه څرګندونې ونه کړي. دوی وایي، که له افغانستانه امريکايي ځواکونه په بېړه ووځي، افغانستان او د امریکا ملي امنیت ته لوی ګواښ دی.
پنټاګون هم له سپینې ماڼۍ سره د ځواکونو د وتلو پر سر جدي اختلافات لري.
داسې ښکاري چې امریکا هممهاله په افغانستان کې دوو جبهو ته اړتیا لري: جګړه او سوله.
له یوې خوا باید په هېواد کې د جګړې اور ګرم وي، څو امریکا خپل شتون توجیه کړي او له بلې خوا طالبان او حکومت په یوه نیم بنده سوله راضي کړي، چې عامه افکار خپل کړي. امریکا نه له خپلو وګړو سره رښتینې ده او نه له افغانانو سره.
دغه هېواد تر اوسه په جګړه کې ټریلیونه ډالره لګولي او تر دوو زرو زیات سرتېري يې په افغانستان کې وژل شوي دي. د افغانستان ستراتيژيک موقعیت ته په کتو سره، ګرانه ده چې امریکا دې په یوه هوکړه ووځي. دغه هېواد د تاریخ په اوږدو کې ډېری نړيوالې هوکړې نقض کړې، هېڅ تضمین نشته چې له ټاکنو وروسته به له طالبانو یا حکومت سره وفاداره پاتې شي. امریکا ماتې خوړلې او غواړي چې د حکومت او طالبانو د اختلافاتو تر شا يې پټه کړي او د خپل شتون لپاره يې غوره توجیه بولي.
که څه هم د هلمند جګړه کورني او سمیه ييز لاملونه لري، خو له ټولو څخه امریکا له یادې جګړې ډېره ګټه اخلي او نړیوالو ته ښکاره کوي، چې افغانان په خپلو کې ستونزې لري او د افغانستان په مسئله کې ګرم نه دي. په داسې حال کې چې د ټولو ستونزو شا ته مستقیم او غیر مستقیم د امریکا لاس دی.
که طالبان غواړي چې پر حکومت فشار راوړي، د مذاکراتو مېز يې ښه ځای دی. نظامي فشار یوازې د مظلوم ولس په زیان دی، ځکه پکې قرباني او وژل کېږي. د امریکا هڅو، صداقت او کړنو ته باید د شک په سترګه وکتل شي. دوی ته یوازې خپلې ګټې ارزښت لري. که طالبان فکر کوي چې امریکا به هوکړه عملي کړي او له افغانستانه به ووځي، دا د حیرانتیا وړ خبره ده!
لیکنه: محمد طارق صابر
