په هېواد کې د جګړو او ناامنیو له شدت سره جوخت د ولسي جرګې غړي او عام افغانان امنیتي ادارې د روان وضعیت په مهارولو کې ناکامې بولي او ټينګار کوي چې د یادو ادارو د کمزوري مدیریت له کبله ورځ تر بلې پراخې سیمې د طالبانو لاس ته لوېږي.
د ولسي جرګې غړی عارف رحماني زیاتوي: «طالبان نه دي پیاوړي شوي، بلکې په امنیتي ادارو کې کمزوری مدیریت د دې سبب شوی چې له بده مرغه موږ د ډېرو پوستو، نظامي بېسونو او ولسوالیو د سقوط شاهدان اوسو».
د یادې جرګې بل غړی ابدال الله محمدي وايي چې روان حساس وضعیت ته په کتو، په مهمو امنیتي ادارو کې باید د سرپرستۍ فرهنګ پای ته ورسول شي او په یادو ادارو کې دې مسلکي او وړ کسان پر دندو وګومارل شي. نوموړی زیاتوي: « د دفاع وزیر اوسمهال په هېواد کې نشته، د کورنیو چارو وزیر هم سرپرست دی، خو موږ ډېر داسې کادرونه لرو چې د دغه هېواد امنیت تامین کړي، په داسې حساسو شرایطو کې دې ولسمشر په امنیتي ادارو کې وړ او په کار پوه کسان وګوماري».
بلخوا د یادې جرګې ځينې غړي بیا پر امریکا هم نیوکه کوي، چې له افغانستان سره له شوي امنیتي تړون څخه په پرله پسې ډول سرغړونه کوي. د دوی په خبره، امریکا له افغانستان سره په لاسلیک شوي تړون کې ژمنه کړې وه چې تر ۲۰۲۴ز کال پورې به له افغان ځواکونو سره هر اړخیزې مرستې کوي، خو د دوی په خبره، له افغانستان څخه په غیرمسوولانه توګه د ټولو امریکايي ځواکونو په وتلو سره به له افغان پوځ سره د دوی مرستې هم د پام وړ راکمې شي او دا له امنیتي تړون څخه ښکاره سرغړونه ده. د دې جرګې غړی رمضان بشردوست زیاتوي: «له بده مرغه امریکا په یو اړخیزه توګه امنیتي تړون نقض کوي او دا د دې ښکارندوي کوي چې امریکا څومره پر خپلو ژمنو ولاړه ده».
دا په داسې حال کې ده چې په دې وروستیو کې د هېواد په ګڼو ولایتونو کې جګړې شدیدې شوي او وسله وال طالبان ادعا کوي چې په تېرو ۴۰ ورځو کې یې له ۳۰ ډېر ولسوالۍ نیولې دي، خو ملي دفاع وزارت بیا د طالبانو دغه ادعا نه مني او وايي چې امنیتي ځواکونو له ځينو سیمو څخه تاکتیکي شاتګ کړی او د نوي امنیتي پلان له مخې به له لاسه وتلې سیمې بېرته تر خپل کنټرول لاندې راولي. د یاد وزارت ویاند روح الله احمدزی وايي: «په مخامخ جګړه کې د طالب ملا په کلکه ماته شوې او ځینې سیمې چې په دې وروستیو کې د دوی ولکې ته لوېدلي، دا د امنیتي ځواکونو د هغې برنامې یوه برخه ده چې له ځینو سیمو یې د مرګ ژوبلې د مخنیوي لپاره تاکتیکي شاتګ کړی، خو د نوي پلان له مخې به ټولې له لاسه وتلې سیمې بېرته زموږ تر کنټرول لاندې راشي.»
خو د نظامي چارو کارپوهان بیا وايي چې په ډېریو ولایتونو کې د تاکتیکي شاتګ تر نوم لاندې طالبانو ته د امنیتي پوستو او نظامي مرکزونو پرېښودل به روان وضعیت نور هم پېچلی او سخت کړي. د نظامي چارو کارپوه جنرال محمد ثمر سادات وايي: «تاکتیکي شاتګ دې ته نه وايي چې موږ خپل نظامي امکانات او وسایط دښمن ته پرېږدو او بیا ووایو چې دا تاکتیکي شاتګ و، دا په هېڅ ډول نه شي توجیه کېدلی، له دې کلیمې باید ناوړه ګټه پورته نه شي».
د ولسي جرګې غړي داسې مهال دغه څرګندونې کوي چې په دې وروستیو کې د افغان سولې مذاکراتي پلاوی دوحې ته رسېدلی، خو له طالبانو سره د سولې رسمي خبرې لا هم نه دي پیل شوې.
