د ارجنټاين حکومت د سپتمبر په دېرشمې نېټې امريکايي ځواکونو ته اجازه ورکړې، چې د دغه هېواد دننه دې له ارجنټايني ځواکونو سره ګډ تمرينونه وکړي.
د ارجنټاين د حکومت دغې پرېکړې د ارجنټاينانو او هم د نړيوالو سخت غبرګونونه راپارولي دي.
متحده ايالات په لاتيني امريکا او کارابين سيمې کې څومره ځواکونه لري؟ موخه يې څه ده؟ د یادې سيمې په هېوادونو کې د امريکايي ځواکونو شتون په څه مانا دی؟
امريکا په کارابين سیمې کې څومره ځواکونه ځای پر ځای کړي؟
متحده ايالات د لاتيني امريکا په ډېرو هېوادونو کې پوځي حضور لري او د کيوبا په ګوانټانامو کې یې د سمندري پوځ اډه هم جوړه کړې او په ډول ډول لارو چارو يې د کولمبيا، هندوراس او سلوادور په شمول ځينو هېوادونو کې د پوځي اډو د کارونې حق ترلاسه کړی دی.
که څه هم د اسيا او ارام سمندر او منځني ختيځ په پرتله په لاتيني امريکا کې د واشنګټن پوځي پيمانه نسبتاً کمه ده، خو د پوځي حضور ډولونه يې ډېر دي.
په کارابين سيمې کې د امريکا د پوځي حضور موخه څه ده؟
واشنګټن له اوږدې مودې راهيسې لاتيني امريکا ته د ځانګړي انګړ په نظر ګوري. امريکايي ځواکونه له سړې جګړې تر پای ته رسېدو وروسته هم د ستراتيژيک منطق په پلمه له لاتيني امريکا نه دي وتلي او په انعطاف منونکو لارو چارو يې د دې سیمې په مهمو ځايونو کې پوځي حضور ساتلی دی. د دې ترڅنګ امريکا په سيمې کې له خپلو پوځي اډو او تاسيساتو څخه په استفادې د اوبو مهم کانالونه او د سيمې حالات څاري او د پوځي ځواکونو د چټک ځای پر ځای کولو وړتياوې یې ساتلي او په وروستيو کې يې په لاتيني امريکا او کارابين سيمې کې خپل پوځي حضور نور هم پياوړی کړی دی. د بېلګې په توګه، امريکا په وروستیو کې په سيمې کې د نشه يي توکو له قاچاقبرو سره د مبارزې په پلمه وينزويلا ته نږدې کارابين سمندري سيمې ته پوځي بېړۍ لیږلي او تر اوسه يې د نشه يي توکيو د قاچاقبرو يوازې څو بېړۍ ويجاړې کړي او څو قاچاقبر يې وژلي دي.
شنونکي وايي، واشنګټن له نړيوالو مجرمينو سره د مبارزې په پلمه په لاتيني امريکا او کارابين سیمو کې خپل پوځي حضور پياوړی کوي او رښتينې موخه يې دا ده چې په سيمې کې خپل سياسي کنټرول لا پیاوړی کړي او د سوداګرۍ، اقتصاد او د اوبو کانالولو په هکله پر اړوندو هېوادونو فشارونه واچوي، څو سرونه ورته ټيت او خپلې اقتصادي ګټې پرې تضمين کړي.
د بوليويا ولسمشر البیرتو ارس کاتاکورا په لاتيني امريکا کې د واشنګټن نوی دفاعي جوړښت سیمې ته د نوي استعمار د بیا راتګ په مانا بللی دی. نوموړي د سپتمبر په ۲۵مې نېټې د ملګرو ملتونو د اتيايمې عمومي اسمبلۍ په معمولي بحثونو کې ويلي، چې په کارابين سيمې کې د امريکا د پوځي حضور رښتينې موخه دا ده، چې دغه هېواد د وينزويلا د نفتو په شمول طبيعي سرچينې غلا کړي او د ازادۍ، ډيموکراسۍ د زيامنېدو او د پوځي ادارې د پرمخبيولو له لارې لاتيني امريکا او کارابين سيمه بيا کنټرول کړي.
د سيمې هېوادونه د امريکا پوځي حضور څنګه بولي؟
د امریکايي او ارجنټايني ځواکونو ګډ پوځي تمرينونه د اکتوبر په وروستۍ لسيزې کې د دې هېواد د مارديلپلاتا په شمول څو ځایونو کې پيل شوي، خو د دغه هېواد دننه یې سخت غبرګونونه راپارولي دي.
د ارجنټاين د تيرا ديل فوګو د ټاپوګانو والي په یوې اعلاميې کې په دغه هېواد کې له بهرني پوځي حضور سره سخت مخالفت ښودلی او ويلي يې دي، چې دغه کړنه به د دغه هېواد ملي حاکميت ته سخت زیان ورسوي. سربېره پردې د ارجنټاين څو پارلماني غړو او څو غير حکومتي سازمانونو، ټولنو او خبري رسنيو هم په دغه هېواد کې د بل هېواد له پوځي حضور سره مخالفت ښودلی دی.
د کارابين سیمې مشرانو د ملګرو ملتونو د اتيايمې عمومي اسمبلۍ د معمولي بحثونو په څنډې کې په سيمې کې د امريکا له پوځي حضور سره کلک مخالفت کړی دی.
د برازيل ولسمشر لولا داسې ويلي، چې په کارابين سیمې کې پوځي لاسوهنې به د نړۍ نورو هېوادونو ته هم بشري ناورينونه ورسوي او په خبره یې، لاتيني امريکا باید د کوم هېواد پوځي حضور ته اجازه ورنه کړي.