اتيا کاله مخکې يانې د ۱۹۴۵ کال د اکتوبر په ۲۵مې نېټې د چين د تايوان ولايت په تای بې ښار کې د جاپاني پوځ د تسليمېدو درانه مراسم ترسره شول او تايوان د جاپاني يرغلګرو له نيمې پيړۍ يرغل وروسته د وطن غېږې ته ستون شو.
د سږ کال د اکتوبر په ۲۵مه نېټه د چين په ستره برخه کې د همدې ورځې يادغونډه ترسره شوه او د تايوان ولايت له وطنوالو سره یې دغه تاریخي ورځ ولمانځله او د پخوانيو اتلانو ياد يې تازه کړ.
له جاپاني یرغلګرو څخه چين ته د تايوان د بېرته راتګ د ۸۰مې کليزې په مناسبت غونډه د اکتوبر په ۲۵مه نېټه په پلازمېنې بېجينګ کې ترسره شوه.
د چين د ملي ولسي کانګرېس دايمي کمېټې له دې وړاندې د روانې مياشتې په ۲۴مه نېټه پرېکړه وکړه چې د هر کال د اکتوبر ۲۵مه نېټه له جاپاني يرغلګرو څخه چين ته د تايوان د بېرته راتګ د يادورځې په توګه وټاکي، هر کال به په همدې ورځ ياده ورځ ولمانځل شي او په وياړ به یې ډول ډول فعاليتونه ترسره شي.
دغې پرېکړې د تايوان ولايت د عامه افکارو او نړيوالې ټولنې پاملرنه راجلب کړې ده.
د تايوان ولايت د کارګرو ګوند رئيس وو ژونګ يوان خبري رسنيو ته ويلي، چې د تايوان تنګي دواړه غاړې بايد سره يو ځای شي او څوک د دې تاريخي بهير مخه نشي نيول کېدای.
د چين په بهر کې د دوستۍ ټينګولو ټولنې مرستيال رئيس لين چو چين ويلي، چې له جاپاني يرغلګرو څخه د چين د تايوان د بيا ازادېدو د ۸۰مې کليزې يادونه ستر اهميت لري او د ټولو چينايانو هڅونه کوي چې په نوې زمانه کې ملي يووالي او بيا سمسورتيا ته نوي خدمتونه وکړي.
د نړيوالو شنونکو په نظر، د چين په ستره برخه کې له جاپاني يرغلګرو څخه چين ته د تايوان د بېرته راتګ ۸۰مې کليزې لمانځل او د يادورځې ټاکل د دې ښکارندويي کوي، چې د جاپاني يرغلګرو ماتول د تايوان تنګي د دواړو غاړو ګډ افتخار دی او لوی اهميت لري او نړيوالې ټولنې ته دا پيغام ورکوي چې د تاريخي او قانوني شواهدو له مخې تايوان د چين يوه نه بېلېدونکي برخه ده. همدارنګه له دې څخه د يو چين د پېژندنې او د هېواد د يووالي د ټينګ هوډ او باور هم ښکاري.
روان کال د جاپاني تيري ضد د چينايانو جګړې يانې د فاشيزم ضد د نړيوالې جګړې د برياليتوب له اتيامې کليزې سره برابر دی.
تاريخ ته په کتو، له جاپاني يرغلګرو څخه د تايوان د ازادېدو او چين ته بېرته راتګ د دوهمې نړيوالې جګړې د يو لړ لاسته راوړنو او تر دې جګړې وروسته د جوړ شوي نړيوال نظم مهمه تشکيلاتي برخه ده.
په يو لړ قانوني اسنادو، لکه د ۱۹۴۳م کال «د قاهره اعلاميه»، د ۱۹۴۵م کال «د پوتسدام اعلاميه»، د ۱۹۴۵م کال «د جاپان د تسليمېدو مقررات» کې منل شوې، چې تايوان په چين پورې اړه لري. نو ځکه له جاپاني يرغلګرو څخه د تايوان ازادي د دې شاهدي ورکوي، چې د چين حکومت پر تايوان پوره حاکميت لري او تايوان د چين يوه برخه ده.
په بله ژبه د تايوان د قانوني مقام په اړه مسئله په ۱۹۴۵م کال کې د جاپاني تېري کوونکو ضد د چينايانو جګړې د برياليتوب او چين ته د تايوان د بېرته راتګ پر مهال حل شوې ده.
د چين د کمونېست ګوند د مرکزي کمېټې عمومي منشي شي جين پينګ څو ورځې دمخه د چين د ګومينتانګ ګوند نوې منتخبې رئيسې مېرمن جنګ لي ون ته د مبارکۍ په پيغام کې ويلې، باید ګډ پرمختګ ومومو او ملي يووالی باید پرمخبوزو.
د چين د کمونېست ګوند د شلمې مرکزي کمېټې د څلورمې عمومي غونډې په اعلاميه کې ويل شوي، چې چين بايد د تايوان تنګي د دواړو غاړو د سوله ييز پرمختګ هڅونه وکړي او د هېواد د يووالي چارې باید مخ ته یوسي.
دا دې څرګندويي کوي، چې د چين حکومت د تايوان مسئلې د حل او د هېواد د يووالي په اړه ټيڼګ هوډ لري.
د تايوان عامه افکار په دې اند دي، چې د تايوان تنګي دواړه غاړه دې د نظرونو تبادلې او همکارۍ پياوړې کړي، سوله او ثبات دې وساتي او په ګډه دې د چيني ملت د بيا سمسورتيا هڅونه وکړي.
د تنګي د دواړو غاړو د کارپوهانو په نظر، له جاپاني يرغلګرو څخه چين ته د تايوان د بېرته راتګ یادورځې ټاکل او د هېواد په کچه د يادفعاليتونو ترسره کېدل به د تنګي د دواړو غاړو خلکو په ذهن کې د چيني ملت د ګډ برخليک نظريې د ټينګولو، د تاريخي تمايل د ګډ پرمخبيولو، پر ملي يووالي د ټينګار لرلو او د تايوان تجزيه غوښتونکو سره د مخالفت په ګټه وي.
د هېواد پوره يووالی له تاريخي تمايل سره مطابقت لري او همدا د خلکو ګډه هيله ده.
که حالات هر څنګه وي، د تايوان تنګي د دواړو غاړو د خلکو په رګونو کې يو شان وينه بهېږي او ټول ګډ برخليک لري.
د تایوان تنګي د دواړو غاړو خلک د چيني ملت پر يووالي پياوړی باور او ټينګ هوډ لري او په ګډه به د جاپاني تيري ضد د چينايانو جګړې برياليتوب وساتي، د هېواد د يووالي هڅونه به کوي او د تايوان د خپلواکۍ غوښتونکو فعاليتونو ته به هيڅ فرصت ورنه کړي.
تاريخ به دا ثابته کړي، که څه هم د تايوان مسئله د هېواد د کمزورتيا له امله رامنځته شوې، خو د چيني ملت په بيا سمسورتيا او ښېرازۍ سره به حل شي!