دې ته په پام سره چې د ژمي په رارسېدو سره په ځينو هېوادونو کې د کرونا ويروس د نوې څپې راپيدا کېدو خبرونه ورکړل شوي، له خلکو سره يوځل بيا د ياد ويروس په اړه اندېښنې زياتې شوې دي.
که څه هم د کرونا ويروس د اصلي سرچينې په اړه بېلا بېل نظرونه شتون لري، خو کابو يو کابل وړاندې په چين کې و پېژندل شو او په چټکۍ سره د زياتېدو په حال کې و چې امله يې د نړۍ طبي ټولنو د ياد ويروس د لا پېژندنې، ورسره د مبارزې لارو چارو، درملنې او واکسين په اړه چټکې څېړنې پيل کړې. تر اوسه د ګڼ شمېر واکسينونو د جوړېدو خبر ورکړل شوی، خو لا د ګوتو په شمېر واکسينونه د کلينيکي ازموينې پړاو ته رسېدلي دي.
لنډه دا چې دغه ويروس لا هم د يوه نړيوال خطر په توګه باقي دی او هېڅ دايمي حل يې نه دی پيدا شوی، که څه هم ښايي په نږدې راتلونکي کې ځينې واکسينونه د کلينيکي ازموينې له پړاو څخه په بريالۍ توګه ووځي او د عامه تطبيق وړ شي، خو د رسنيو د معلوماتو له مخې، د يادو واکسينونو د توليد کچه به په لومړيو کې د نړۍ د نفوس په پرتله ډېره کمه وي او څو چې د نړۍ ټولو وګړو ته رسېږي، ښايي کال يا کلونه وخت ونيسي. نو ځکه د اوس لپاره بايد خلک يوازې وقايې ته پاملرنه وکړي او په جدي توګه يې عملي کړي.
که په عمومي ډول د ويروس پېژندل کېدو کابو يو کلن تېر وخت ته پاملرنه وشي، نو ښايي چين يوازينی هېواد وي چې په خپل هېواد کې يې له کرونا ويروس سره مبارزې مثبته نتيجه درلودلې او کنټرول دی، خو دا چې د دې نتيجې مهم راز په څه کې دی، دلته يې څو مهمو ته يادونه شوې:
وړيا ازموينه
په چټکۍ او وړيا توګه د خلکو طبي ازموينې د ياد ويروس په کنټرول کې تر ټولو مهم رول لوبولی او هغه کسان چې د ازموينې نتيجه يې مثبته وي، کرنتين او يا اړوندو روغتونونو ته ور پېژندل کېږي، تر څو له يادو کسانو څخه نورو ته د ويروس د انتقال د خپرېدو مخه ونيول شي.
د روغتيا نړيوال سازمان عمومي مدير معاون، بروس ايلوارډ د ۷۶ ورځو لپاره د ووهان ښار (چېرته چې د لومړي ځل لپاره د کرونا ويروس وپېژندل شو) چټک کرنتين د چين د دولت د ستاينې وړ اقدام و.
د ناقلينو پيدا کول
بل مهم اقدام د ناقلينو يا په ياد ويروس د ککړو کسانو ژر پيدا کول دي. دا چې ياد ويروس په ډېرې چټکۍ او مرموز ډول د خپرېدو وړتيا لري، نو ځکه يې په هماغه لومړيو کې د ناقلينو پيدا کول او کرنتين کول ډېر اهميت لري.
چيني شرکتونه بايد خپلو کارمندانو ته د سلامتيا تاييد لپاره يو (کيو آر) کد جوړ کړي او دغه کد د ياد کس د سالم توب تاييد دی او په دې توګه په چين کې د مېشتو بهرنيانو په شمول ټول خلک په خپلو ګرځنده ټلیفونونو کې د سلامتيا د تاييد اپلېکشنونه لري او عامه ځايونو او دفترونو ته د داخلېدو پرمهال يې اړوندو کسان ګوري او له تاييد وروسته د ننوتلو اجازه ورکوي چې په دې توګه د ويروس څارنه ډېره ساده شوې.
د همدې تدابيرو په نتيجه کې د سپټمبر په اتمه چين په خپل هېواد کې د کرونا ويروس سره په مبارزه کې د بري خبر ورکړ.
که څه هم له يادې نېټې وروسته هم په ځينو سيمو کې د کرونا د محدودو مثبتو پېښو خبر ورکړل شو، خو دا چې مخکې له مخکې يې په اړه تدابير نيول شوي، نو يادې پېښې يوازې تر هماغو ناروغانو محدودې پاتې شوې او نورو ته يې سرايت نه دی کړی.
لنډه دا چې افغانان دې د واکسين په تمه نه کېږي، بلکې خپل پام دې وقايوي چارو ته واړوي، ځکه د ژمي او سړې هوا په رارسېدو سره د دغه ويروس د زياتېدو خطر لا پر خپل ځای دی.
اعظم منور