د سږکال له پيل راهيسې د نړۍ په ډېرو سیمو کې له لاتيني امریکا څخه تر منځني ختیځ پورې شخړې راپورته شوي او د نړیوالو اندېښنې يې راپورته کړې دي.
چين د ملګرو ملتونو د امنيت شورا دايمي غړی هېواد دی او د اوسني نړيوال وضعيت په اړه يې دريځ څه دی؟ دغه هېواد به د نړۍ د سولې، امنيت او پرمختګ د ساتنې په برخو کې څه رول ولوبوي؟
اوسمهال نړيوال نظام ډېر ويجاړ شوی او د ملګرو ملتونو مرکزي مقام ورځ تر بلې کمزوری کېږي.
د چين دولت رئيس شي جين پينګ د تېر کال په سپتمبر کې د شانګهای همکارۍ سازمان په تيان جين سرمشريزې کې د نړيوالې حکومتولۍ وړاندیز مطرح کړ او پکې يې پنځه اساسي نظريې ((د حاکميت مساوات، د نړیوالو قوانینو حاکمیت ته غاړه اېښودل، د څو اړخیزم عملي کول، د خلک محوره پرمختيايي لارې غوره کول او په ژمنو عمل کول)) وړاندې کړې دي.
د شي جين پينګ ياد وړانديز څه باندې د ۱۵۰ هېوادونو او نړيوالو سازمانونو ملاتړ ترلاسه کړی دی.
د ملګرو ملتونو سرمنشي انټونيو ګوټرېش همغه وویل، چې د رئیس شي جين پينګ د نړيوالې حکومتولۍ د وړانديز موخه د ملګرو ملتونو له نظر سره سمون لري.
چين نه يوازې وړانديزونه مطرح کړي، بلکې پلي کړې يې هم دي. د ساري په توګه، دغه هېواد په تېر يو کال کې منځګړی نړیوال سازمان جوړ کړی، د کمبوډيا او تایلنډ ترمنځ د شخړې د حل لپاره يې هڅې کړي، د شانګهای همکارۍ سازمان او د برېکس هېوادونو ميکانيزم له لارې يې د سراسري جنوب خپلواک پرمختګ ته وده ورکړې…. چین د نړیوالې سولې او ښې حکومتوالۍ لپاره هڅې کوي.
د ايران اوسني وضعيت د نړیوالې پاملرنې راجلب کړې دي. د چين دريځ څرګند دی او له بېلابېلو خواوو څخه يې بیا بیا د اوربند غوښتنې کړې دي.
چين د منځني ختيځ له يو شمېر هېوادونو سره نژدې تبادلې ساتلي، منځني ختيځ ته به ځانګړی استازي ولېږي او د ايران او د منځني ختيځ مسئلې د حل لپاره به پنځه فقره ييز اصل وړاندې کړي، څو په سیمه کې کړکېچن وضعيت ارام شي.
د فرانسې « لې فيګارو Le Figaro» ورځپاڼې ويلي، چې په اوسنۍ بدلېدونکې نړۍ کې د چین ثابت رول ورځ تر بلې اهميت پيدا کوي.
اوسمهال د چين د ۱۴م ملي ولسي کانګرېس ۴مه غونډه او د ولسي سياسي مشورتي کنفرانس د ۱۴مې ملي کمېټې ۴مه غونډه په پلازمېنې بېجينګ کې روانې دي او د دې هېواد د ۱۵م پنځه کلن پلان د طرحې په اړه پکې بحثونه کېږي.
د چين پنځه کلن پلان نه يوازې د دغه هېواد د پرمختګ نوې نقشه ده، بلکې د نړيوالو همکاريو نوې هيلې يې هم راټوکولې دي.
د اروپا، اسيا، شمالي امريکا او د لاتيني امريکا د ډېر هېوادونو مشرانو د تېر کال له پای راهيسې له چين څخه لیدنې کړي او هيلې يې ښودلي، چې له دغه هېواد سره همکارۍ لا ژورې او ګډې ګټې ترلاسه کړي.
چين يوازې د خپل پرمختګ لپاره هڅې نه کوي، بلکې غواړي نړۍ هم ورسره ګډ پرمختګ ومومي.
په تېرو پنځو کلونو کې د چين د اقتصاد منځنی زياتوالی ۵ اعشاريه ۴ سلنې ته رسېدلی او د نړيوال اقتصاد د زیاتوالي خدمت يې څه باندې ۳۰ سلنې ته رسېدلی دی.
چين به په راتلونکو پنځو کلونو کې د لوړې سويې ورخلاصون ته وده ورکړي او دغه هېواد به نه يوازې د نړیوالې فابريکې په توګه رول ولوبوي، بلکې نړيوال بازار به هم جوړ کړي او په دوامدار ډول به د نړۍ د اقتصاد د زياتوالي لپاره ثابت خوځنده ځواک برابر کړي.
اوسنۍ نړۍ د لوی بدلون په حال کې ده، په داسې حال کې يو ثابت چين نه يوازې د چينايانو لپاره، بلکې د نړيوالو لپاره هم ګټور دی.