د ايران پر ضد د امريکا او اسرائيل پر جګړې ۶۰ ورځې واوښتې، خو تراوسه یې ترمنځ مذاکرات په رکود کې پاتې دي.
د ايران خارجه وزير عباس عراقچي په دې وروستيو کې څو هېوادونو لړيز سفرونه کړي او پر ډيپلوماتيکو هڅو يې د امريکا د پوځي بريدونو او اقتصادي بنديزونو پر وړاندې مقابله پيل کړې ده.
د امريکا او ايران مذاکرات ولې په اوسني رکود کې لوېدلي او تر کومه به دوام ومومي؟
د نړۍ د عامه افکارو په اند، امريکا او ايران د” کنګلې نښتې “په حالت کې دي.
که څه هم ترمنځ يې د جنګي اور د بيا بلېدو خطرونه لا شته، خو دواړه خواوې د هراړخيزې جګړې د بیا رامنځته کولو نيت نه لري. د دې ترڅنګ د دغې جګړې له امله رامنځته شوی کړکېچن حالت، چې بهر ته د پراخېدو په حال کې دی، په دوامداره توګه د سيمې او حتی نړۍ امنيت او پرمختګ ګواښي.
د ايران له وروستيو ډيپلوماتيکو هڅو څخه د دغه هېواد په تګلارې کې څه ډول بدلون ښکاري؟
د ايران خارجه وزير عباس عراقچي په دې وروستيوو کې پاکستان، عمان او روسيې ته سفرونه کړي دي. هغه د اپريل په ۲۷مه نېټه په سن پيترسبورګ کې د روسيې له ولسمشر ولاديمير پوتين سره يو نيم ساعت لېدنه کړې ده. ولسمشر ولاديمير پوتين له نوموړي سره د ليدنې په ترڅ کې ويلي، چې هېواد به يې تر خپلې وسې د ايران او د منځني ختيځ د نورو هېوادونو ګټې خوندي کړي او په دغې سيمې کې د سولې د رامنځته کېدو په پار به پوره هڅې وکړي.
ايران د عباس عراقچي د سفرونو په ترڅ کې له امريکا سره د خبرو نوې لايحه وړاندې کړې، چې له مخې يې دواړه خواوې بايد په لومړي پړاو کې د اوربند د غځېدو يا د جنګ د ختمېدو په اړه يووالي ته ورسېږي، په دویم پړاوم کې بايد د هرمز تنګي پر ماموريت بحثونه وکړي او په درېیم پړاو کې باید پر ذروي مسئلې خبرې ولري او دا اخري پړاو یې بايد د هرمز تنګي تر بيا خلاصېدو او د امريکايي بنديزونو تر لرې کولو وروسته پيل شي.
د ايران خارجه وزير عباس عراقچي پاکستان ته د هرمز تنګي د ماموريت نوي سيسټم، د جنګي تاوانونو د ترلاسه کولو، د امريکايي بنديزونو د لرې کېدو او د تېرې کوونکې جګړې د بيا نه رامنځته کېدو په شمول د جنګ د ختمېدو په باره کې د ايران يو لړ شرطونه سپارلي دي.
امريکا د ايران ياده لايحه ترلاسه کړې، خو مثبت غبرګون يې ورته نه دی ښودلی. د امريکا يوه چارواکي رسنيو ته ويلي، ولسمشر ډونالډ ټرمپ د روانې مياشتې په ۲۷مه نېټه له دغې لايحې سره ناخوښي څرګنده کړې او لامل يې دا ښودلی، چې په دې لايحه کې ذروي مسئله نه ده ياده شوې.
شنونکي وايي، امريکا او ايران د خپلمنځي خبرو د دوام هيلې راټوکولې دي.
امريکا او ايران ولې په اوسني رکود کې لوېدلي؟
کارپوهان یې لاملونه په درېيو اړخونو پسې تړي او پر دې اند دي، چې ښايي د دواړو هېوادونو ترمنځ روان حالت تر يوې مودې دوام ومومي.
لومړی، د امريکا او ايران ترمنځ بېخي متقابل باور نشته. د ايران د تهران پوهنتون پروفيسور حسن احمديان رسنيو ته ويلي، چې هېواد يې پر امريکا هېڅ باور او نه هم تمه ترې لري او د خبرو دريځ به په اسانۍ بدل نه کړي.
دوهم، د امريکا او ايران دريځونه يو له بل سره په ټکر دي.
د ذروي مسئلې او هرمز تنګي په اړه د امريکا او ايران توپيرونه ډېر سره لرې دي. د قطر د الجزيرې ټلويزيون ويلي، امريکا په جنګي ميدان کې نه ده بريالۍ شوې او اوس هڅې کوي، چې پر ايران فشارونه واچوي او پر همدې لارې خپلې موخې ته ورسېږي، خو ايران بیا مذاکرات يوه بله جګړه بللې او په اسانۍ به له خپل دريځ شا ته نه شي.
درېيم، امريکا او ايران په کوردننه له زياتو فشارونو سره مخ دي. د شنونکو په نظر، د اوسني رکود تر شا دواړه خواوې هڅې کوي، چې د وخت په بدل کې ځان ته ستراتيژيکه فضا برابره کړي. امريکا نيت لري چې پر سمندري بنديزونو د ايران اقتصاد وځپي او حتی په دغه هېواد کې کوديتا هم رامنځته کړي، خو ايران بيا غواړي چې د نفتو د بيو په لوړولو سره د امريکا پر ټولټاکنو لا زيات سياسي فشارونه واچوي او د ټرمپ حکومت کمزوری وښيي.