د هرې ورځې په تیرېدو سره دا جوتیږي چې افغانان له زړه غواړي چې له چين سره د يوه ښه ګاونډي او پرمختللي هیواد په توګه سوداګريزې، فرهنګي، علمي او ټولنيزې دوه اړخيزې اړيکې ولري. دا اړيکې اوږدمهاله او د دواړو هیوادونو د ملي منافعو په رڼا کې لاټيګښت او پراختيا مومي.
له ٢٠٠١ کال راهيسې چې کله په افغانستان کې د طالبانو د واکمنۍ له نسکورېدو وروسته نوى نظام رامنځ ته شو، له همغه راهيسې چين په بېلابېلو برخو کې د افغانستان د خلکو لاسنيوي ته راودانګل، په بېلابېلو برخو کې يې د مرستو ژمنې وکړې او هغه ژمنې يې يوه په بله پسې په عمل کې پلې کړه، په دې ژمنو کې د افغان کادرونو روزنه، د اداري کارمندانو د ظرفيت لوړول، د طبيعي پېښو له ځپلو سره مالي مرستې، د ټکنالوژۍ په برخه کې مرستې، د افغانستان په کورني او بهرني سياست کې نه لاسوهنه، د افغانستان د قانوني نظام ملاتړ، په نظامي او لوجستيکي برخو کې مرستې او نور هغه څه دي چې د ټولو يادول زيات وخت ته اړتيا لري.
د چين هيله دا ده چې دوى دې په خپل ګاونډ کې يو ارام او له ترهګرۍ پاک افغانستان ولري، چې خلک يې له اقتصادي پلوه په خپل ځان متکي او له جګړو خوندي وي، څو يې زيان دوى ته هم ونه رسيږي. چين په دې ښه پوهيږي او د تاريخ په اوږدو کې ورته تجربه شوې چې افغانان د دوى ښه ګاونډيان دي او هيڅکله به ترې زيان ونه ويني.
افغانان هم د چين په اړه همداسې نظر لري او څومره يې چې په توان کې وي، تر هغې کچې به هڅه وکړي چې له افغانستان سره د چين پولې خوندي او هيڅ چا ته به اجازه ورنه کړي چې د نړيوال تروريزم شومه پديده د افغانستان له لارې خداى مه کړه د چين پولو ته ورسیږي چې دا بيا د رښتينې دوستۍ ښکاره نښه ده.
افغانان له ډېر پخوا راهيسې له چين سره سوداګريزې راکړې او ورکړې لري او دغه بهير د ورځې په تیرېدو سره د غوړېدو په حال کې دى. که تاسو ځير شوي ياست په دې وروستيو کې د افغانستان ډېره وچه ميوه په خاصه توګه جلغوزي چې په لويه پکتيا کې په پراخه کچه حاصلات لري، اوس د يوه تړون له مخې د هوايي دهليز له لارې چين ته ځي چې په بيه کې يې څو چنده زياتوالى راغلى او د لويې پکتيا اوسیدونکو ته يې د ښه اقتصاد ډېرې هيلې پيدا کړې دي. له دې مخکې به دغه جلغوزي پاکستان ته تلل او پاکستان به تر يوڅه پروسس او بسته بندۍ وروسته په خپل نامه نورې نړۍ ته صادرول، چې هم به يې ډېرې پيسې ترې تر لاسه کولې او هم به د شهرت خاوند و.
د دې تر څنګ، د هرات زعفران چې اوس يې نړیوال شهرت او مقام پيدا کړى، چين هیواد ته صادريږي چې دې کار په افغانستان کې کروندګرو ته دا هيله پيدا کړې چې د زعفرانو د کر په برخه کې د دوى خواري بې ځايه نه ده او له لارې يې ښه عايد پيدا کولى شي، نو چين ته د زعفرانو په صادرېدو سره له يوې خوا په افغانستان کې د زعفرانو په بيو کې لوړوالى راغلى او بل پلو کروندګر په دې وپوهیدل چې دغه بوټي نړيوال مارکیټ ته لار پيدا کړه او زيات کر به يې دوى ته ډېره ګټه وکړي.
بلخوا که وګورو د افغانستان زياتره لوى ښارونه د چينايي بېلابېلو مالونو د پلور ښه مرکزونه ګرځیدلي او زيات افغان سوداګر ډېری چينايي توکي افغانستان ته راواردوي، چې دلته په افغانستان کې يې ښه بازار موندلى او د هرې ورځې په تیرېدو سره دغه سوداګري رونق مومي.
د دې ټولو راکړو ورکړو تر څنګ، اوس چين ته د افغانانو تګ راتګ هم زيات شوى، ځینې ځوانان د زده کړو لپاره، ځینې حکومتي کارمندان د وړتيا لوړولو په موخه، ځینې کسان د سياحت لپاره او ډېری افغانان د سوداګريزو چار د پر مخ بيولو په موخه چين ته روان دي او له بېرته راتګ څخه وروسته د چين د پرمختګ او ښه سلوک په اړه خپلو نورو افغانانو ته معلومات ورکوي، خاطرې ورسره شريکوي او چين ورته د يوه پرمختللي هیواد په توګه معرفي کوي، چې دغه کار بيا نور افغانان هم هڅوي چې له قانوني لارو له چين څخه ليدنه وکړي او د ليدو تنده يې خړوبه شي.
افغانان د هغې ورځې انتظار کوي او هيله لري چې په افغانستان کې تر بشپړ امن وروسته افغانستان له چين سره د سړک او اورګاډي له لارې وصل او د ځمکې له لارې بې له کوم قيد او شرط پرته خپل ګاونډي هیواد چين ته چې د نړۍ په کچه يو پياوړى او په ځان متکي هیواد دى، سفر وکړي او د دغه هیواد له بېلابېلو پرمختګونو څخه ليدنه ولري. دغه راز چينايي وګړي هم په ورته توګه افغانستان ته راشي او د دې هیواد ښکلې طبيعي منظرې او تاريخي ځايونه وګوري او د دغه هیواد له ځانګړتياوو ځانونه خبر کړي.
چین د افغانانو په مشرۍ او مالکیت له سوله ییز بهیر او له ګاونډیو هیوادونو سره د اړیکو د ښه والي په برخه کې له افغانستان څخه ملاټر کوي. دواړې خواوې به د استانبول پروسې او شانګهای همکارۍ سازمان په ګډون، په سیمه ییز او نړیوال چوکاټ کې همکاري پیاوړې او نړیواله ټولنه به وهڅوي، چې افغانستان ته لا زیاتې مرستې برابرې او خپلې ژمنې پوره کړي.
موږ په دې ښه پوهيږو چې د چين په څېر يوه پرمختللي او دوست هیواد سره زموږ ښه راتلونکى تړلى دى او هرکله يې موږ ته ګټه رارسیدلې او رارسیږي، نو د ټولو افغانانو هڅه هم همدا ده چې بايد د پرمختګ په چارو کې د چين له تجربو او مشورو ګټه واخلو او له هغوى سره تل په اړيکه کې واوسو، چې دا کار په ښه اعتماد، ښې مخينې، رښتينولۍ او دوستانه راشې درشې سره کیداى شي، نو له همدې امله هر افغان په ځانګړې توګه ځوان نسل غواړي چې له چين سره دې دوستي نوره هم وغوړول شي او د زياتې دوستۍ نوره زمينه دې هم برابره شي.
زه يو له هغو افغان ځوانانو څخه يم چې چين ته مې یو کال د مخه رسمي سفر درلود او د هغه هیواد د خلکو په زيار، ابتکار او خولې تويولو مې افرين ووايه او دې ته وهڅول شوم چې ټول افغانان په ځانګړې توګه ځوان افغان قشر بايد د چينايانو په څیر شپه او ورځ زيار وباسي، څو يې هېواد په بېلابېلو برخو کې د نړۍ له سترو قدرتونو سره سيال او د سيالۍ ډغرې ووهي، که داسې ونه کړو، نو د نورو لاسته به ناست او تل به د اړمنو انسانانو په څیر له ستونزو او احتياجيو ډک ژوند تېروو او راتلونکي نسل ته به هم څه نه لرو، نور د چين په څیر زيار او هڅه بايد د ژوند شعار او عمل وګرځوو، څو ځان او راتلونکى نسل له کړاو ډک او خوار ژوند څخه وژغورو.
تېر مهال، اوس او په راتلونکې کې به چین د افغانستان د باور وړ ګاونډی او ملګری وي. موږ هیله کوو چې په افغانستان کې ژر تر ژره سوله، ثبات او پرمختګ رامنځ ته شي او افغانان له بشري تمدن او پرمختګ څخه ګټه واخلي. موږ به په ګډه کوښښ کوو چې د دواړو هیوادونو روښانه راتلونکی پیل او د چین او افغانستان تر منځ دوستي نسل په نسل پیاوړې کړو. دا مو هیله ده چې افغانستان سمسور او خلک یې نیکمرغه شي.
تل دې وي د چین او افغانستان تر منځ اوږدمهاله دوستي!
عبدالباسط کړوخیل