د چین د ولسي جمهوریت د دولت رئیس شي جین پینګ د مۍ په 21 مه نېټه د روغتيا نړيوالې سرمشریزې غونډې ته وربلل شوی و. نوموړي له بېجينګ څخه په انلاين ډول پکې ګډون وکړ او ” د انسان د روغتیا د ګډ برخلیک ټولنې د رامینځته کولو لپاره باید یو ځای کار وکړو” تر عنوان لاندې يې یوه مهمه وینا وکړه. رئیس شي جین پینګ په خپلو خبرو کې له نړيوالو سره د کوويډ-۱۹ وبا پر وړاندې روانې مبارزې کې د چین تجربې شريکې کړې او د دې وبا د مخنيوي په پار يې داسې ګټور وړانديزونه او نظريې وړاندې کړې، چې چين په عمل کې ترې کار اخيستی او د يادې وبا پر وړاندې روانې مبارزې کې د بیلا بیلو هیوادونو له اوسنیو اړتیاوو سره سمون خوري. د غونډې ګډونوالو د نوموړي وړانديزونه او نظریې وستايلې.
رئیس شي جین پینګ په خپلو خبرو کې دې ته اشاره وکړه، چې د پېړۍ تر ټولو سخته وبا لا هم په ګردې نړۍ کې په خپرېدو ده او ويروس په مکرر ډول بدلون مومي. هغه د وبا پر وړاندې روانې مبارزې کې د بریا ګټلو او اقتصادي پرمختګ د بیا اعاده کولو لپاره پنځه فقره ییز وړاندیز وکړ:
لومړی، مونږ دې د خلکو ژوند ته لومړیتوب ورکړو. موږ باید د خلکو په اتکا د وبا پر وړاندې مبارزه وکړو. تجربو دا ثابته کړې، چې مونږ بايد د دغسې ناروغيو د بشپړې له منځه وړنې لپاره د خلکو ژوند او روغتیا ته لومړيتوب ورکړو او تر وسې دې هڅې وکړو، هيڅ رنځور بايد له پامه ونه غورځوو او د هر کس د ژوند ارزښت او وقار ته بايد درناوی ولرو.
دوهم، موږ دې علمي تګلارې او جامع او سیستماتیک تدبیرونه ونیسو. نړيواله ټولنه دې د دې نوې ساري ناروغۍ پر وړاندې د ساینسي روحیې هڅولو ته دوام ورکړي، ساینسي چلند دې وساتي او د ساینس لارې چارې او قوانین دې تعقیب کړي.
په ګردې نړۍ کې اوس د کوويډـ۱۹ پر وړاندې لوی جنګ روان دی او اړ یوو، چې په سیستماتیک ډول يې ځواب ووایو. مثلاً مونږ بايد د درملو او غیر طبي تدبیرونو اقدامات او دایمي او عاجل تدبیرونه همغږي کړو او د وبا مخنیوی او اقتصادي او ټولنیز پرمختګ همغږي کړو.
درېیم، موږ دې پر یووالي او همکارۍ ټينګار وکړو. کوويډـ۱۹ وبا یو ځل بیا موږ ته دا وښوه، چې انسانان په يوې ټولنې کې ګډ ژوند کوي او ټول ګډ برخليک لري او په ګډه له ویاړ او ذلت سره مخامخ کیږي.
موږ باید د دغه شان ساري ناروغیو د پراختیا پر وړاندې د بشر د روغتیا د ګډې ټولنې رویه تعقیب او په یووالي او ګډې همکارۍ بايد شته ستونزې حل کړو او د ناوړه سیاست او پروپګانډا خپرولو پر وړاندې بايد کلک چلند وکړو.
څلورم، موږ دې پر عدالت او معقولیت ټینګار ولرو او د بیلا بیلو ډلو ترمنځ د “معافیت تشه” دې له منځه يوسو. رئیس شي جین پینګ نړيوالې ټولنې ته کابو یو کال مخکې وړاندیز کړی، چې واکسینونه دې نړیوال عامه محصول وګرځي، خو اوس داسې ښکاري، چې نړيوالو ته د واکسين ناعادلانه ویش خورا د پام وړ مسله ګرځېدلې ده.
موږ باید “د واکسین نيشنلیزم” پریږدو، د تولید او توزیع ستونزه يې بايد حل کړو، واکسين ته د مخ پر ودې هیوادونو لاسرسی او وړتیا بايد لوړه کړو او دوی ته بايد لازمي او بیړني واکسینونه چمتو کړو. د روغتیا نړیوال سازمان باید د “کووید-۱۹ واکسین د تطبیق پلان” چټک کړي.
پنځم، موږ باید په عین وخت کې د “مخ او ریښې” ستونزې حل کړو او د ادارې سیستم بشپړ کړو. د کوويډـ۱۹ ساري ناروغي د نړیوالې روغتیا د ادارې لپاره یوه ازموینه ده. موږ باید د ملګرو ملتونو او روغتیا نړیوال سازمان رول پیاوړی او د ناروغیو د مخنیوي او کنټرول نړیوال سیسټم ته وده ورکړو، څو په راتلونکي کې د دغه شان ناروغيو مخنيوی وکړو. نړيواله ټولنه دې د پرمختیایي هیوادونو نظرونه واوري، پراخې مشورې او ګډې همکارۍ دې ورسره وکړي او د دوی معقولې غوښتنې دې ځواب او ښې منعکس کړي.
چین د دغې بې سارې وبا پر وړاندې مبارزه کې د ډېرو هېوادونو ملاتړ او مرستې ترلاسه کړي او خپله یې هم په لویه کچه نړیوالې بشري کړنې ترسره کړي او د نړۍ د اقتصادي او اجتماعي پرمختګ لپاره يې د دغې ناروغۍ اغیزمنو پرمختیایي هیوادونو ته 2 ميلیارډه ډالره مرسته برابره کړې، له 150 زیاتو هیوادونو او 13 نړیوالو سازمانونو ته یې د ناروغۍ ضد مادي مرستې برابرې کړي او نړۍ ته یې کابو 280 میلیارډه ماسکونه، 3.4 میلیارډه محافظتي جامې او 4 ميلیارډه د ازموینې کيټونه ورکړي دي.
چين د کوويډـ۱۹ ضد مبارزې او د اقتصادي او ټولنیز پرمختګ د بیا عادي کیدو لپاره اعلان کړی، چې پرمختیایي هېوادونو ته به په راتلونکو دریو کلونو کې ۳ ميلیارډه ډالره مرسته برابره کړي. چین به د واکسین تصدۍ وهڅوي، چې پرمختیایي هېوادونو ته تخنیکونه ورکړي او د تولید همکاري ورسره وکړي. چین د کوويډـ۱۹ ضد واکسین د پوهنې مالکیت حق له معافیت څخه ملاتړ کوي او د سوداګرۍ نړیوال سازمان په ګډون له اړوندو نړیوالو سازمانونو څخه هم غواړي، چې دغه شان پریکړې وکړي. چین له نړيوالې ټولنې غوښتي، چې د واکسین د همکارۍ نړیوال فورم جوړ کړي، څو ګډونوال د واکسین د تولید او څیړنې په برخه کې او هم په نړۍ کې د واکسینونو د منصفانه او معقولې توزیع په اړه بحثونه وکړي.
چین او افغانستان عنعنوي دوستان او ښه ګاونډیان دي او د وبا ضد په روانې مبارزې کې یې د نړیوالې ټولنې لپاره د همکارۍ ښه نمونه جوړه کړې ده. افغانستان اوس مهال د ویروس د بدلې بڼې ښکار شوی او د ناروغۍ حالت پکې مخ په سختیدو دی. چینایان به د تل په څېر له افغانانو سره ودریږي، یو بل سره به مرستې وکړي او د دې ناروغۍ پر وړاندې به ګډه مبارزه وکړي.
د چین، افغانستان، پاکستان، نیپال،سریلانکا او بنګله دیش بهرنیو وزیرانو د اپریل په 27 مه نېټه په ویډیویي کنفرانس کې د کرونا وبا ضد د همکاریو د ژورتیا او ګډو هلو ځلو په اړه مهمې موافقې او نتیجې ترلاسه کړې دي. چین د افغانستان د بیړنیو اړتیاوو د پوره کولو لپاره ۷۰۰ زره واکسینونه چمتو کړي او ژر به یې ورولیږي.
چین به د رئیس شي جین پینګ د یادې وینا په لارښوونې له افغانستان سره د کرونا وبا پر وړاندې روانې مبارزې کې همکارۍ پیاوړې کړي او تر وسې پورې به له دغه هيواد سره مرستو ته دوام ورکړي، څو افغانستان ډېر ژر کوويډـ۱۹ ويروس ته ماتې ورکړي او په خپل هېواد کې سالم او ثابت پرمختګ رامنځته کړي. چین غواړي د افغانستان په ګډون د نړۍ د ټولو هیوادونو له خلکو سره یو ځای د انساني روغتیا د ګډې ټولنې جوړولو ته ادامه ورکړي، څو يادې وبا ته ماتې او په ګډه یو روښانه راتلونکی رامینځته کړي.